30 maart 2010

De kans is groot dat je deze dagen minstens één keer iemand 'Maart roert zijn staart' hoort zeggen. Hoe veranderlijk het weer ook is, het cliché van de weerspreuk is een vaste waarde.

Laatst was er een kring om de zon te bewonderen, als je tenminste zo onverstandig was om in de zon te gaan staan turen. Wild enthousiast was weerman Gerrit Hiemstra, die glunderend de oude wijsheid te berde bracht: 'Kring om de zon, water in de ton!'

Waarheid

In clichés zit meestal een kern van waarheid, en dat is hier ook zo. De hoge bewolking die de kring veroorzaakt, kondigt inderdaad vaak regen aan. Zo schijnt ook in 'Morgenrood, water in de sloot' wel enige waarheid te schuilen, zegt het KNMI met enig voorbehoud.

Maar vaker zijn weerspreuken alleen als dooddoener bedoeld. 'Maart roert zijn staart' bijvoorbeeld, vaak in combinatie met 'April doet wat hij wil.' Tja, geen nieuws voor wie weleens buiten komt. Net zomin als het afgezaagde 'Aprilletje zoet geeft nog weleens een witte hoed.'

Onzin

Volgens weerkundigen is het overgrote deel van de weerspreuken complete onzin. En dat zijn dan bijna zonder uitzondering spreuken die het weer op de langere termijn voorspellen. Een bloemlezing:

- Danst het lammetje in maart, april pakt het bij de staart.
- Een droge maart en een natte april, dat is de boer naar zijn wil.
- Op de lentedag de wind in noord, dan blaast deze nog zeven weken voort.
- Verschaft april ons mooie dagen, dan pleegt mei de last te dragen.
- Avonddauw en zon in mei, is hooi met karren op de wei.

Groundhog

Het doet sterk denken aan de Amerikaanse 'Groundhog Day', de dag van de bosmarmot. Als Phil uit het illustere Punxsutawney op 2 februari zijn eigen schaduw in de winterzon kan zien, kruipt hij snel weer in zijn hol omdat de winter nog zes weken zal duren; is het bewolkt, dan blijft hij buiten en is het voorjaar op komst.

De kans dat Phil gelijk heeft, schijnt niet groot te zijn. Dat geldt ook voor heel wat weerspreuken. Vooral die waarin een heilige figureert, zoals deze: 'Regent het op Sint-Margriet (20 juli), dan zie je de zon zes weken niet.' Tuurlijk.

Supercomputers

Wat ons betreft mogen die meteorologen zich gewoon bij hun wetenschappelijke werk houden en de volkswijsheden negeren. Laat die supercomputers maar rekenen, en laat de weermensen ons vertellen welke verwachting voor de komende dagen het waarschijnlijkst is.

En zo niet, dan kunnen wij ook prima een spreuk verzinnen. 'Klappen Sint-Gerrit en Sint-Helga gekkenpraat, dan staan ze weldra in de regen op straat.'


Meer Nu.nl-columns van Onze Taal