24 februari 2009

Van de ene crisis in de andere: Nederland vecht in het Darwinjaar een existentieel conflict uit. Het gaat om het antwoord op dé levensvraag: waar komen wij vandaan? Wie of wat is het die/dat ons schep… schie… eh, creëerde?

Miljoenen mensen krijgen deze week een folder in de brievenbus met de titel Evolutie of schepping. Bijbelgetrouwe christenen vertellen daarin dat de evolutie wat hen betreft ook maar een verhaal is, en dat het net zo goed zou kunnen dat God de wereld en het leven schiep. Of was het nu schepte?

Zwak

Zoals sterke verhalen in de loop van de tijd hun kracht kunnen verliezen, zo worden ook steeds meer sterke werkwoorden zwak. Hij loech werd hij lachte, en gewrocht werd gewerkt. En steeds vaker kom je vormen tegen als beveelde en gebid in plaats van beval en gebeden.

Grootgeschapen

Ook scheppen schept verwarring. Geschapen kennen we nog wel, denk aan grootgeschapen en geschapen naar Gods beeld. Weinig mensen zullen dan ook zeggen dat de wereld geschept is. Maar is het nu 'Andries Knevel schepte verwarring' of 'Andries Knevel schiep verwarring'? En schepte of schiep hij daar genoegen in?

Tja, dan moet je toch naar de betekenis gaan kijken. Er zijn twee woorden scheppen. Het ene is heel letterlijk 'opscheppen, opgraven' of een variatie daarop en dat is zwak, dus schepte - geschept; het andere, sterke, werkwoord betekent 'creëren, maken'. Dus het is: 'God heeft Monique geschapen en een auto heeft haar geschept', en: 'Andries Knevel heeft verwarring geschapen' ('veroorzaakt, gecreëerd') en 'daaruit/daarin heb ik moed/inspiratie/genoegen geschept' ('geput, opgedaan').

Creatie

Nu zelfs Andries Knevel niet meer helemaal overtuigd is van het letterlijke scheppingsverhaal, moet het Actie Comité Schepping - net als die andere miskende hoeken van de samenleving - ook maar een publieke omroep oprichten. (Schepned.)

Overigens wel opvallend dat dat actiecomité het domein Creatie.info gebruikt. Was Schepping.info al bezet? Nee, het lijkt er niet op. Misschien is het om een verband met creationisme te leggen, maar het speelt vast ook een rol dat scheppen zó'n lastig woord is dat we steeds meer uitwijken naar creëren. Een creatief voorbeeld van taalevolutie.


Meer Nu.nl-columns van Onze Taal