Wie recht in de christelijke leer is, heeft het niet makkelijk. Niet alleen stelde Argentinië vorige week het huwelijk open voor homo's, ook een ander heilig huisje dreigt nu in te storten: de Amerikaanse ban op schunnige en godslasterlijke woorden op televisie.

Wouter van Wingerden | 20 juli 2010

De strijd om het 'wegpiepen' van onbehoorlijke taal op radio en tv, met name obscene woorden zoals fuck en motherfucker, begon in de jaren zeventig. In 1972 verscheen een lp van de komiek George Carlin met daarop 'Seven Words You Can Never Say on Television'. Een beroemde monoloog die bekend zou worden als de 'seven dirty words'.

Safe harbor

Een jaar later werd een optreden van George Carlin met die monoloog in de middag op de radio uitgezonden. Dat was tegen het zere been van een man die dat met zijn zoontje in de auto hoorde: het joch had recht op bescherming tegen al dat kwalijks. Er volgde een slepende rechtszaak, die tot 1978 duurde.

Toen bepaalde het hooggerechtshof dat de FCC, de 'censuurautoriteit' voor de Amerikaanse media, onbehoorlijke taal op radio en tv mocht verbieden. Alleen tussen tien uur 's avonds en zes uur 's ochtends (de 'watershed' of 'safe harbor'), als je kunt verwachten dat kinderen slapen, mochten tv-programma's explicieter zijn - met grovere taal, meer geweld en 'niet-functioneel naakt'.

Nipplegate

Die strenge regels van de FCC liggen al jaren onder vuur. Vooral sinds het absurd hoog opgelopen nipplegate in 2004, waarbij Justin Timberlake - al dan niet opzettelijk - een borst van Janet Jackson ontblootte (de beroemde 'wardrobe malfunction').

Na dat incident zijn er veel en ook enorm hoge boetes uitgedeeld, en durven grote zenders echte live-uitzendingen niet meer aan: ze bouwen een kleine vertraging in om nog even gauw een piep of een balkje over een onbehoorlijkheid te kunnen plakken.

Puriteins

De grote Amerikaanse tv-netwerken zijn die strenge regels nu zat. De zender Fox heeft een rechtszaak aangespannen tegen de censuur. Fox zendt nogal wat 'gevoelige materie' uit - bijvoorbeeld de niet al te puriteinse tekenfilmserie Family Guy, die al eens een hele aflevering de FCC te kakken heeft gezet.

Fox heeft de eerste slag gewonnen: vorige week bepaalde de rechter dat het verbod op onbehoorlijke woorden te vaag is. Of het tegen de vrijheid van meningsuiting ingaat, is nog niet uitgevochten. Ook deze zaak zal wel weer jaren gaan duren.

Vrijheid

Typisch Amerika, denken wij dan. Terecht? Misschien wel. Want hoewel driekwart van de Nederlanders volgens onderzoek grove taal op tv storend vindt, gebruiken ook de meesten van hen zelf weleens een vloek of schuttingtaal. En omdat we onszelf die vrijheid van meningsuiting toestaan, zijn we niet geneigd anderen te verbieden grof in de mond te zijn. Dat blijkt onder meer in de Onze Taal-rubriek 'Hom of kuit': de meerderheid van onze lezers vindt het onzin dat 'moraalridder' Andries Knevel een woord als fuck wegpiept.

Hangijzer

Fel verzet komt in Nederland alleen uit (streng-)christelijke kring, waar vloeken een heet hangijzer is. De Bond tegen het vloeken, vooral bekend van de stationsposters, protesteerde laatst nog tegen vloeken in een Cito-toets, en vorige week liet de bond weten dat ook in Nederland alle grove taal op tv weggepiept zou moeten worden.

De laatste jaren besteden de media (ook de 'zondige') elk jaar aandacht aan de Vloekmonitor van de bond. Maar als 'bewustwordingsinstrument' heeft dat onderzoek niet veel nut, want tussen 2003 en 2007 is het aantal grove woorden in de media met vijftig procent toegenomen.

Achterhoedegevecht

Misschien is ruwe taal, net als naakt, soms gewoon functioneel. En wie weet is de website vloekmonitor.nl wel een teken aan de wand dat de Bond tegen het vloeken een achterhoedegevecht voert.


Meer Nu.nl-columns van Onze Taal