Page 34 - OnzeTaal_sept2021

BOEKEN

Over nieuwe uitgaven in taalkundig Nederland en België. Vermelding in deze rubriek betekent
niet dat de redactie ze aanbeveelt. Prijzen onder voorbehoud. RAYMOND NOË

HERSENEN WILLEN LEZEN en met oefeningen) om je oordelen en werd in Leeuwarden. De lezingen die
Behalve bewegen is ook lezen heel goed standpunten helder te krijgen en om daar werden uitgesproken zijn nu
voor de hersenen, zo betoogt breindes- kritisch naar de antwoorden van je ge- verschenen onder de titel De (on)zin
kundige Erik Scherder in zijn nieuwe sprekspartners te luisteren. De oefenin- van taal- en dialectpromotie. De sprekers
boek Hersenen willen lezen. Want door gen bestaan vooral uit vragen bij korte benaderen de vraag overigens van de
veel te bewegen, komen er in de herse- verhalen die je helpen je denken te sti- positieve kant en kijken vooral wat er
nen structuren bij (zenuwcellen en sy- muleren. nog wel gedaan wordt aan het stimule-
napsen) en door cognitieve inspanning En ze filosofeerden nog lang en gelukkig. ren van het dialect, en hoe succesvol
(zoals lezen) gaan die structuren beter Verhalen om je denken uit te dagen is dat is of zou kunnen zijn.
functioneren. Scherder beschrijft wat er een uitgave van Ambo|Anthos en De (on)zin van taal- en dialectpromotie,
allemaal in onze hersenen gebeurt als kost € 20,99 (gebonden, 192 blz.). onder redactie van Veronique De Tier
we (leren) lezen, en welke delen van de ISBN 978 90 263 5510 3 e.a., is een uitgave van de Stichting
hersenen daarbij worden ingezet. Ande- Nederlandse Dialecten en kost € 10,−
re onderwerpen die voorbijkomen zijn (ANTI)RACISME EN TAAL excl. porto (gelijmd, 86 blz.). Bestellin-
leesstoornissen, analfabetisme, lees- Woorden van kleur is een lexicon waarin gen: Nederlandsedialecten@gmail.com.
projecten in de gevangenis en voorlees- een groot aantal termen zijn verzameld ISBN 978 90 7386 931 8
initiatieven voor inburgeraars, die alle- die in de discussies over racisme en
maal de voor Scherder kenmerkende, antiracisme (uit beide kanten van het TAALSTOORNISSEN IN
optimistische en positieve benadering spectrum) gebruikt worden. Denk aan BOEKEN EN FILMS
krijgen – wat zelfs geldt voor zaken als bekende termen als woke, cancel culture, Hoe worden taal-, spraak- en gehoor-
hersenaandoeningen en taalstoornissen. gutmensch, homeopathische verdunning, stoornissen gepresenteerd in film en li-
Hersenen willen lezen. Waarom lezen goed is alt-right, micro-agressie en xenofobie, teratuur? Die vraag beantwoordt docent
voor je brein is verschenen bij Athenaeum maar ook minder bekende als afro- logopedie en audiologie Eric Manders
— Polak & Van Gennep en kost € 7,50 futurisme, acting white, Erkenbrand, met een inventarisatie van films, boe-
(96 blz.). ISBN 978 90 253 1335 7 merkactivisme, racecrafting, haatboeken ken en toneelstukken waarin zulke
en hipsterracisme – en van alles daar- stoornissen een rol spelen. De titels zijn
TSJECHOVS NEDERLANDS tussenin. In het lexicon – dat door de geordend in hoofdstukken over onder
Wanneer vertaler Russisch Hans Boland vrij uitgebreide beschrijvingen ook veel meer afasie, locked-insyndroom, doof-
een grote vertaling onder handen heeft, weg heeft van een encyclopedie – heid, stotteren en mutisme, en ze wor-
schrijft hij er vaak een ‘bijboekje’ bij, worden betekenis, ontstaan en achter- den stuk voor stuk kort samengevat,
waarin hij reflecteert op zijn vertaal- gronden toegelicht. Behalve op de ‘ter- inclusief plot en de benadering die de
werk, inclusief zijpaadjes. Eerdere bij- minologie’ van de (anti)racismediscussie stoornis krijgt. Die benadering is vaak
boeken gingen over het vertalen van wordt ook ingegaan op meer achterlig- negatief-stereotiep, signaleert Manders,
Dostojevski en Tolstoj; deze keer betreft gende zaken die vaak in het discours op- en schildert de persoon met een taal-
het zijn recente Tsjechov-vertaling De duiken, zoals humor, emancipatie, kolo- of spraakstoornis af als zwak of onaan-
dertig beste verhalen. De aansprekende nialisme en vrijheid van meningsuiting. gepast – maar daartegenover staan
titel van het boek luidt Het Nederlands Woorden van kleur. Lexicon van racisme veel boeken en films die de weerbaar-
van Tsjechov, en Boland schrijft hierin en antiracisme van Buck Goudriaan is in heid en het doorzettingsvermogen van
over onder meer misverstanden rond eigen beheer verschenen bij Uitgeverij de hoofdpersoon laten zien.
de vertaalkunst, vooroordelen over het De Nieuwe Vaart en kost € 20,− excl. Nietszeggend veelzeggend. Spraak-, taal-
Nederlands, en mystificaties omtrent porto (gelijmd, 249 blz.). Bestelinfor- en gehoorstoornissen in boeken, theater
de Russische ziel en de Russische taal. matie: www.uitgeverijdenieuwevaart.nl. en films is een uitgave van Gompel &
Het Nederlands van Tsjechov. Pleidooi voor
Svacina en kost € 24,– (gelijmd, 156
ISBN 978 90 802717 6 0
ONZE TAAL 2021 — 9 FILOSOFISCHE GESPREKKEN DIALECTPROMOTIE EN VERDER
een emancipatie van de vertaalkunst is een
blz.). ISBN 978 94 6371 232 3
uitgave van Pegasus en kost € 19,50
Het aantal dialectsprekers in Nederland
(gelijmd, 160 blz.). ISBN 978 90 6143
en Vlaanderen is de laatste eeuw fIink
• Au! van Karst-Janneke Rogaar.
477 1
afgenomen, en lang niet iedereen is
Geïllustreerd (voor)leesboek voor
kinderen waarin veel woorden met
even positief over de toekomst van dia-
In haar boek En ze filosofeerden nog lang
en gelukkig laat theatermaker-filosoof
doen om ze te redden, en hoe zinvol is
van Keizer ei, waarin juist veel ei-
woorden gebruikt werden. Kluitman,
dergelijk beleid? Dat was de vraag die
Elke Wiss zien hoe je een gesprek kunt lect en streektaal. Wat kun je dan nog de tweeklank au voorkomen. Opvolger
verdiepen en een filosofische boom centraal stond bij de dertiende Streek- € 14,99 (gebonden, 64 blz.). ISBN 978
34 kunt opzetten. Ze helpt je (met uitleg taalconferentie die in 2018 gehouden 90 2067 212 1