Page 5 - OnzeTaal_sept2019_HR

23.10 uur. De uitzending is iets verlaat. Terwijl Eva Jinek
voor de camera haar gasten aankondigt, zitten Hermans
en haar collega Cees van Leest geconcentreerd achter
hun schermen, headsets op. Hermans begint met tol-
ken: de eh’s laat ze achterwege. Komma’s en dubbele
punten spreekt ze woordelijk uit; de computer kent de
commando’s en vertaalt ze naar leestekens. Onlogische
zinsconstructies vat ze, al luisterend en pratend, zo veel

“Soms laten we kleine

foutjes staan, om niet
nóg meer achter te lopen.”

mogelijk samen in begrijpelijke zinnen. Bij het woord
tweet valt ze stil en tikt het woord. Als een andere gast
het woord neemt, geeft ze die ondertiteling een andere
kleur: blauw, soms groen. Alleen de presentator heeft
altijd geel. Omgevingsgeluiden worden, mits relevant,
weergegeven in kapitalen: “APPLAUS”, of “GELACH”.
GESCHOPT OF GESHOPT?
Links van haar leest collega Van Leest op zijn scherm de
teksten na. Hij voegt hoofdletters toe of haalt ze juist
weg, verplaatst een woord naar de volgende regel, zet
een zin tussen aanhalingstekens en vervangt het ver-
keerd weergegeven geschopt door geshopt. De tekst op
Wies Hermans ondertitelt Jinek. het scherm rolt ondertussen naar boven. Hoewel er een
minuut vertraging zit tussen de opname en de uitzen-
ding, zijn er in de praktijk slechts een paar seconden om
uitzending van de Tour de France ondertitelde en renner fouten te herstellen. Af en toe glipt er een tussendoor.
Quintana eerste was geworden in het bergklassement, Ongeveer halverwege wisselen de rollen: vanaf dan
verscheen onder in beeld: “We zien de befkoning hier.” spreekt Van Leest en corrigeert Hermans.
Pijnlijker was het voorval tijdens de eredivisiewed- Iets na twaalven zit de uitzending erop. Van Leest
strijd Willem II-Ajax onder leiding van scheidsrechter vertrekt snel naar een andere ruimte, waar hij de onder-
Danny Makkelie, waarbij de spraaksoftware de naam van titeling van het late journaal zal verzorgen. Alleen. “Het
de videoscheidsrechter Dennis Higler niet herkende en gros van de programma’s wordt op deze manier, door
iedereen die TT888 had ingeschakeld kon lezen: “Over- één redacteur, voorzien van (live-)ondertitels”, legt
leg tussen Makkelie en Hitler die in Zeist zit.” “Toch zijn Hermans uit. “Naast het NOS Journaal bijvoorbeeld ook
het vaak niet deze specifieke termen, maar de gewone EenVandaag, Kassa!, Nieuwsuur en Goedemorgen Neder-
woordjes waarbij het misgaat”, zegt Hermans. “We krij- land. Dat is een kwestie van geld.” Alle handelingen die
gen, verkrijgen. We komen, bekomen. Regen en Reagan. tijdens Jinek door drie redacteuren werden uitgevoerd,
Nattigheid, natte geit. Bewolking, bevolking. Dan kan het liggen dan bij één persoon. De tekst verschijnt daardoor
dus gebeuren dat er tijdens het weerbericht staat: ‘De vaak met vertraging in beeld. “Dat is een van de grootste
bevolking drijft naar het noorden.’” klachten van onze doelgroep”, zegt Hermans. “Soms
laten we kleine foutjes staan, om niet nóg meer achter
BOEM! KRGGGGG ... te lopen.”
Ondertussen druppelen ook de ‘instarts’ binnen, de Naast de live-uitzendingen zijn er nog de uitzendin-
fragmenten die in de uitzending worden getoond en gen waarbij de ondertiteling kan worden voorbereid:
waarvoor de redacteuren ook de ondertitels verzorgen. documentaires, dramaseries en quizzen.
Sportcommentator Sierd de Vos schuift straks aan bij De ondertiteling op TT888 is primair bedoeld voor
Jinek om te praten over het voetbalspel FIFA, waarvan hij doven en slechthorenden. Daarvan zijn er zo’n 1,7 mil-
de nieuwe stem is. Zijn bijzondere stijl van commentaar joen in Nederland. Maar de dienst heeft zo’n 4,5 miljoen
geven wordt geïllustreerd aan de hand van een frag- gebruikers. Zij zetten de ondertitels bijvoorbeeld aan
ment. Hermans kiest ervoor om te typen in plaats van te omdat er te veel omgevingsgeluid is of omdat ze de taal
spreken. Al snel blijkt waarom. willen leren. ONZE TAAL 2019 — 9

Goooooaaaaaallllll!! TE WEINIG TIJD
Boem! Krggggg ... Dat je tegelijkertijd het origineel kunt horen en de ge-
We have ignition. Krrrggggg ... schreven weergave kunt lezen, is een bijzonder aspect
Pffssssss ... Bwaaaahhhh! van het ondertitelvak, vertelt Kees Beentjes een paar
Raketic! dagen daarvoor in een Utrechts café. Als zelfstandige
RaKETic! vertaalt en ondertitelt hij al tientallen jaren films uit  5