Page 17 - OnzeTaal_sept2019_HR

zó druk dat alle stoelen bezet zijn. Aan vier tafels zijn Een van hen is dus Mewekiwe Sizing. Waarom leert
zo’n vijftig mensen in gesprek: twintigers en zestigers, hij Nederlands terwijl hij al vloeiend Frans spreekt?
migranten en gepensioneerden, Franstaligen en expats. “Toen ik in het asielcentrum een werkvergunning kreeg
Onder leiding van een Nederlandstalige vrijwilliger heb- en op zoek ging naar een job om te poetsen of te strij-
ben ze het over het weekthema: lachen en humor, én de ken, vroegen ze overal: ‘Spreek je Nederlands?’ Als je een
cultuurverschillen die daarbij aan het licht komen. Maar baan zoekt of een carrière wilt, is Nederlands nodig.”
het gaat ook over de brexit en het nut van referenda. Dat beaamt Lauriane Van der Eecken van het Huis van
Geen gesprekjes in jip-en-janneketaal over het kopen het Nederlands. “Om in Brussel je plan te kunnen trek-
van een brood dus. “De deelnemers moeten een zeker ken volstaat kennis van het Frans; dat is ook de taal die
minimumniveau hebben”, zegt begeleider Hans Bauters migranten vrijwel altijd als eerste leren. Maar wie daar-
van het Huis van het Nederlands. “Dat zorgt voor leuke- naast Nederlands spreekt, heeft veel meer kans om werk
re en betere gesprekken.” te vinden.” Ze laat een grafiek zien van Actiris, het
Brusselse arbeidsbureau. Voor ruim 40 procent van alle
DALING vacatures is kennis van de Nederlandse taal een vereiste.
Wekelijks vinden er in Brussel acht van deze drukbe- “Aangezien bijna 80 procent van de werkzoekenden in
zochte conversatietafels plaats. Maar intussen gaat het Brussel maar één van de landstalen spreekt – meestal
met de kennis van het Nederlands in Brussel (1,2 mil- Frans – ben je enorm in het voordeel als je het Neder-
joen inwoners) bergafwaarts. Uit onderzoek van Rudi lands beheerst.”
Janssens van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) bleek
eind vorig jaar dat nog amper een op de zes Brusselaars MEERTALIG ONDERWIJS
naar eigen zeggen goed of uitstekend Nederlands “Werk vinden is voor de meeste cursisten van het Huis
spreekt. In 2001 gold dat nog voor een op de drie. van het Nederlands de belangrijkste beweegreden om
“In Brussel is de taalstrijd gestreden”, kopte De Stan- Nederlandse les te volgen”, aldus Van der Eecken. “Op
daard naar aanleiding van het onderzoek. “Negen op de nummer twee staat: een betere baan vinden, en op
tien Brusselse Nederlandstaligen schakelen over op het plaats drie: een kind hebben dat naar het Nederlands-
Frans als ze aan een loket in het Frans worden aange- talig onderwijs gaat.”
sproken. Omdat ze beseffen dat het toch geen zin heeft Ook Mewekiwe Sizing stuurt zijn kinderen van drie
om te volharden”, aldus de krant. en vier naar een Nederlandstalige school. “Ik kan mijn
Uit de ‘Taalbarometer’ – de enige wetenschappelijke zoons niet alleen maar één taal leren”, zegt hij. “Ik zie
bron over taalgebruik in Brussel – blijkt inderdaad dat bij mijn vrienden hier: degenen die naar een Neder-
steeds minder Brusselse ambtenaren Nederlands spre- landstalige school gingen, leren ook wel Frans, maar
ken. Volgens de taalwetgeving moeten zij een taal- andersom niet.”
examen halen om een vast contract te krijgen. Maar de Veel Brusselaars met een migratieachtergrond besef-
praktijk is anders, zegt Janssens als drijvende kracht fen dat meertaligheid in hun voordeel werkt, zegt hoog-
achter de Taalbarometer. “In 2002 voldeed nog 36,2 pro- leraar Alex Housen. “Zij willen hun kinderen kansen
cent van het gemeentepersoneel aan de taalwetgeving, bieden en kiezen daarom steeds vaker voor een Neder-
vorig jaar was dat 27 procent.” Kortom: bijna driekwart landstalige school.” Maar dat is niet de enige reden vol-
van de ambtenaren spreekt geen of beperkt Nederlands. gens de hoogleraar meertaligheid aan de VUB. “Vaak
Bij de politie, waar tweetaligheid verplicht is, is het niet
veel beter. Begin dit jaar bleek uit cijfers van het Belgi-
sche ministerie van Binnenlandse Zaken dat vier op de “Brusselaars met een migratie-
tien Brusselse politieagenten alleen Frans spreken.
“De daling van de kennis van het Nederlands wordt achtergrond willen hun kinderen
vooral veroorzaakt door het Franstalig onderwijs”, ver-
telt Janssens. Van de jongeren die naar een Franstalige kansen bieden en kiezen vaker
school gingen, beheerst maar 7,8 procent de taal goed.
Officieel is Nederlands op Franstalige scholen in Brussel voor een Nederlandstalige school.”
een verplicht vak, dat twee tot vier uur per week wordt
gegeven. Maar in de praktijk is dat vanwege een tekort
aan leraren vaak anders. Bovendien wordt het vak vol- speelt ook mee dat het Nederlandstalig onderwijs het
gens docenten door veel leerlingen gehaat. Ze zien het imago heeft van hogere kwaliteit te zijn. Nu is het in de
nut er niet van in en hebben weinig positieve associaties praktijk niet zo zwart-wit, maar het is wel een feit dat
bij Vlamingen – Flamand geldt er vaak als scheldwoord. Vlaamse scholen – ook die in Brussel – meer financiële
middelen hebben en hun leraren beter betalen.”
KANS OP WERK Terwijl het aandeel gezinnen waar thuis Nederlands
Paradoxaal genoeg constateert de Taalbarometer ook wordt gesproken al jaren rond de 16 procent ligt (in twee
dat het gebruik van het Nederlands in Brussel op straat derde van die gezinnen gecombineerd met Frans), is in-
en in winkels en kantoren juist stijgt. Een kwart van de middels een kwart van de Brusselse scholen Nederlands-
Brusselaars gebruikt de taal (weleens) in de contacten talig. Van de Brusselse migranten stuurt de helft zijn
met zijn buren en de helft op zijn werk. Er is namelijk kinderen naar het Nederlandstalig onderwijs, weet Rudi
wel degelijk een groep die interesse heeft om de taal te Janssens van de Taalbarometer. “Het Nederlandstalig
leren, zegt Janssens: “Brusselaars met een migratie- onderwijs is de motor van het Nederlands in Brussel”, ONZE TAAL 2019 — 9
achtergrond.” zegt hoogleraar Housen. “Zonder die scholen zou de taal
En die groep groeit. Volgens de Internationale Orga- bijna volledig verdwenen zijn.”
nisatie voor Migratie is Brussel na Dubai de meest diver-
se stad ter wereld. Tussen 2000 en 2017 steeg het aan- TAAL VAN NIET-MOEDERTAALSPREKERS
deel Brusselaars dat met een niet-Belgische nationaliteit Hoe kan het dan dat niet meer Brusselaars goed Neder-
is geboren, van 41 naar 56 procent. Ruim de helft van lands spreken? “Anderstalige leerlingen die naar een
deze groep is afkomstig van buiten de EU. Nederlandstalige school zijn geweest, beheersen de taal  17