9 maart 2010

De Oscaruitreiking was ook dit jaar weer een uren durend evenement. Er worden ook veel te veel van die beeldjes uitgereikt, zeggen velen. Maar dat is niet waar. Het zijn er te weinig.

Als je de Nederlandstalige Wikipedia mag geloven, was er bij de allereerste Oscaruitreiking in 1928 een beeldje beschikbaar voor de 'Beste titels'. Die prijs bekroonde niet wat je in eerste instantie zou denken, namelijk de mooiste naam die er dat jaar aan een film werd gegeven. Het blijkt te gaan om een prijs voor de beste blokjes tekst tussen de bewegende beelden van een stomme film.

Maar een Academy Award voor 'Beste titel' - waarom ook eigenlijk niet? 'There Will Be Blood', 'Eternal Sunshine of the Spotless Mind', 'A Streetcar Named Desire' … er zitten vaak pareltjes tussen.

Films in woordenboek

Wat de beste filmtitel is, dat is - net als de mooiste film - natuurlijk vooral een kwestie van smaak. Maar als je een paar jaar de tijd hebt, kun je het ook op een andere manier bepalen, bijvoorbeeld door te kijken hoelang een titel in het geheugen blijft hangen. Sommige titels bleken in Nederland zó aan te slaan dat ze in de taal terechtkwamen en zelfs in de grote Van Dale.

Swingen in de disco

Saturday night fever bijvoorbeeld, dat in Van Dale wordt omschreven als “koortsachtig verlangen om in de weekends te gaan swingen in de disco”. Of seven-year itch, naar de klassieker met Marilyn Monroe: “neiging om vreemd te gaan die verhoudingsgewijs veel mensen zouden hebben als ze ongeveer zeven jaar een relatie hebben gehad”.

En dan zijn er nog dirty dancing, la dolce vita, godzilla en indecent proposal, die ook allemaal in Van Dale staan. Als er ooit een prijs zou zijn voor 'succesvolste filmtitel', dan zouden deze drie hoge ogen gooien.

Meestgebruikte filmcitaat

En waarom zou je de beste film-oneliner niet belonen? Ieder jaar blijven er wel een paar van die filmzinnetjes in het collectieve geheugen hangen, die dan als catchphrases in de taal terechtkomen. In de categorie 'meestgebruikte filmcitaten in het Nederlands' nomineren we alvast wat klassiekers:

  • My name is Bond … James Bond
  • Hasta la vista, baby / I'll be back (The Terminator)
  • May the force be with you (Star Wars)
  • Are you talking to me? (Taxi Driver)
  • Maar buurman, wat doet u nu? (Flodder)

Opvallendste ondertiteling

Er is trouwens nog een manier om die aloude prijs voor 'beste titels' nieuw leven in te blazen. Want hoewel de titels tússen de filmbeelden zijn verdwenen, staan ze er nog wel vaak ónder. Alleen al in Nederland worden die ondertitels kritisch gevolgd op allerlei blogs en fora. Niet de beste, wél de opvallendste zijn voorlopig:

  • Bange Canadezen (vertaling van “Scary Canadians” in Canadian Bacon)
  • Een woning met een vent (vertaling van “An apartment with a john (= een wc)” in Chicago)
  • Ik viel voorover (vertaling van “I fell forever” in Batman Forever)
  • Pruimtabak (vertaling van de naam Chewbacca in Star Wars)
  • Vogelpijper (vertaling van “Cocksucker” (= klootzak) in Casino)

Met das leben der anderen moet je je niet te veel willen bemoeien, en het is natuurlijk aan de goodfellas van de Academy om te bepalen of al die nieuwe categorieën een brug te ver zijn, of dat ze die omhelzen met 1000 armen. Maar met al deze dirty pretty things, delicatessen en American beauty's zouden ze makkelijk een tweede Oscar-nacht kunnen vullen. An offer they can't refuse, toch?


Meer Nu.nl-columns van Onze Taal