27 januari 2009

We leven in het Louis Braillejaar. Met dat jubileumjaar wordt stilgestaan bij het tweehonderdste geboortejaar van de naamgever en uitvinder van het blindenschrift. Er is een eigen website en er zijn activiteiten om het leren van braille te promoten. Volgens sommigen is dat trekken aan een dood paard.

Al je erover nadenkt, is het wel raar dat iets als braille gepromoot moet worden. Blinden kunnen toch niet zomaar een boek of een beeldscherm lezen? Je zou dus verwachten dat het vanzelfsprekend is dat ze braille wíllen leren. Niet dus, en dat komt deels door de vergrijzing.

Gebreken

Jongeren die niet kunnen zien, krijgen standaard braille op school. Alleen, blinde kinderen zijn er door de medische vooruitgang steeds minder. Blinde ouderen des te meer - óók door de medische vooruitgang. Mensen worden almaar ouder, maar worden dat wel met gebreken. Zoals blindheid. En niet al die ouderen hebben zin om op hun leeftijd nog een heel nieuw schriftsysteem te leren.

Hoop geld

Het aantal mensen dat braille leest is al met al klein. Van de meer dan 200.000 Nederlanders met een visuele handicap gebruiken maar zo'n 3000 mensen het puntjesschrift.

Moet je voor zo'n klein clubje mensen het brailleschrift blijven bekostigen? En moet je er reclame voor gaan maken? Er zijn mensen die vinden van niet. Die vinden dat het te veel geld kost in verhouding tot het aantal mensen dat ervan profiteert. En die vinden dat er met voorleessoftware een goed alternatief voorhanden is.

Smaak

Een hoop geld kost het zeker: al snel enkele honderdduizenden euro's. Dat hadden de critici goed gezien. Maar of voorleessoftware een goed alternatief is? Dat is op z'n minst een kwestie van smaak.

Sms

Weleens een reisadvies gekregen via de computer? Of 'iks iks iks'-jes in een sms-bericht ontvangen op de vaste lijn? Sommige voorleessoftware klinkt nog altijd meer als Wall-E dan als Sacha de Boer.

Stilte

Bovendien: als luisteren zo'n goed alternatief is voor lezen, waarom doen we dat dan niet gewoon allemaal? Zou het zijn omdat luisteren veel concentratie vereist? Omdat het fijn is om je eigen tempo te kunnen bepalen? Omdat de inhoud van een tekst beter blijft hangen als je die leest? Is het vanwege de stilte die weldadig kan aandoen?

Iedereen heeft zo zijn eigen voorkeuren, maar ondertussen is lezen in onze maatschappij zó belangrijk dat er zelfs een woord is voor mensen die het niet kunnen; dat zijn 'analfabeten'. Die worden overal ter wereld met allerhande campagnes aangespoord te gaan lezen. En dan zouden wij in Nederland het lezen voor één specifieke groep gaan ontmoedigen? Misschien moesten we maar met onze handen afblijven van dat braille.


Meer Nu.nl-columns van Onze Taal