'Zij werden allen vervuld met de Heilige Geest en begonnen in vreemde talen te spreken', zo staat in de Bijbel. Maar een coma doet soms ook wonderen.

Raymond Noë | 20 april 2010

Een 13-jarig meisje uit het Kroatische Knin is onlangs uit een eendagscoma ontwaakt met een vreemdsoortige talenknobbel: ze spreekt opeens geen Kroatisch meer maar vloeiend Duits. Terwijl ze daarvoor alleen een beetje school-Duits sprak.

Een vreemde zaak. Is dit het bewijs dat reïncarnatie bestaat? Is de heilige pinkstergeest over haar neergedaald? De behandelend psychiater is daar sceptisch over: 'Vroeger zou dit een wonder zijn geweest, maar nu denken we toch dat er een logische verklaring voor moet zijn.' Maar niemand weet wat die verklaring is.

Oliver Sacks

Het geval van het Kroatische meisje doet een beetje denken aan de verhalen van Oliver Sacks, die in boeken als 'De man die zijn vrouw voor een hoed hield' allerlei patiënten met zonderlinge hersensyndromen beschreef - zoals de vrouw die de linkerhelft van haar bord niet meer kon zien of de man die dacht dat zijn ene been niet zijn eigen been was.

Het zijn wonderlijke en soms zelfs ontroerende verhalen, maar de oorzaak van de verschijnselen die Sacks beschrijft is helemaal niet zo leuk: vrijwel al zijn patiënten hebben een hersenbeschadiging.

Tony Soprano

Ook het Kroatische meisje zal voor of tijdens haar coma hersenletsel hebben opgelopen, en het is heel goed mogelijk dat daardoor haar moedertaal (al of niet tijdelijk) verdwenen is. Dat soort dingen gebeurt vaker.

Maar waar komt dat Duits dan vandaan? Hebben we hier misschien te maken met een variant van het 'foreign accent syndrome'? Mensen die hier last van hebben, spreken na een hersenletsel plotseling met een al dan niet exotisch accent. Rasechte Londenaren spreken dan opeens als Tony Soprano, en volbloed Hagenezen als Prins Bernhard.

Geen nieuwe taal

Dat klinkt vreemder dan het is, want bij iemand met foreign accent syndrome is enkel de uitspraakmodule beschadigd. Daardoor kan hij niet meer articuleren zoals hij dat gewend was, en lijkt hij met een ander accent te spreken.

Maar een nieuw accent is nog lang geen nieuwe taal, en dus blijft het gissen wat er nu echt met het Kroatische meisje aan de hand is. Waarschijnlijk is de verklaring een stuk prozaïscher dan we leuk zouden vinden. Misschien was haar Duits vóór haar coma toch al veel beter dan de media ons willen laten geloven.

In de Bijbel en in sciencefiction spreken mensen soms zomaar een nieuwe taal, maar in de doordeweekse hedendaagse werkelijkheid gebeurt dat niet - ook niet na een coma. Hoe hard je iemand ook op zijn hoofd slaat, hij zal nooit uit zichzelf Duits gaan spreken.


Meer Nu.nl-columns van Onze Taal