Wat is Guy Ritchie nu voor Madonna's oudste dochter Lourdes? Hoe noemt Lourdes mama's toyboy Jesus Luz, en wat zijn de Malawische David en Mercy dan weer voor hem? Er zijn nauwelijks woorden voor.

Wouter van Wingerden | 13 april 2010

In oude verhalen was een stiefmoeder per definitie boos. Het was het kreng waarmee vader de weduwnaar moest trouwen om tucht uit te oefenen over zijn zeven kinderen terwijl hij zich op het land of in de fabriek van 's morgens tot 's avonds afbeulde.

Stigma

In werkelijkheid zijn stiefmoeders en -vaders, net als schoonmoeders, vaak heel liefhebbend en makkelijk. Maar van het oude stigma van 'stief' en 'schoon' komen ze heel moeilijk af. En ook kinderen zullen niet graag zeggen dat ze een 'stiefkind' zijn.

'Stief' is niet het enige probleem. Onze taal schiet tekort voor het groeiende aantal mensen met nieuwe en ingewikkelde relatievormen en gezinssituaties. Voor veel 'moderne' familierelaties kennen we geen gangbare prettige term. Er gapen talloze gaten in de 'familietaal'.

Plusopa

Denk bijvoorbeeld eens aan twee willekeurige grootouders. Stel, ze gaan naar de verjaardag van hun dochter, die een kind heeft met haar vriend, die zelf al een kind had uit een eerdere relatie én inmiddels een kleinkind. Wat zijn zij allemaal van elkaar? Plusopa, nep-oma, toe-opoe? Meesleepkind? Aanwaai-achterkleinkind?

En hoe noem je als kind de broer (en zijn gezin) van de ex van de vrouw van je moeder? En wat waren je moeders eerst van elkaar: 'vriendinnen', 'partners', 'geliefden'?

Neef en nicht

Moeilijk, moeilijk. En als je soms dacht dat dit een nieuw probleem is: nee, wij Nederlandstaligen zijn er nooit goed in geweest om dit probleem te tackelen. Denk maar aan 'neef' en 'nicht'. Zijn dat kinderen van je broer of zus of van je oom en tante?

Sommige talen hebben dat heel wat beter voor elkaar. Zo heeft het Maleis een woord voor de ouders van de partner van je kind: 'besan'. Handig, want die mensen zie je bij allerlei gelegenheden.

Mormor

Het Zweeds wijst precies aan wélke opa, oma, tante of oom je bedoelt met bijvoorbeeld 'farmor', 'mormor' en 'farbror' ('broer van je vader'). Het Engels, Duits en Frans maken onderscheid tussen verschillende soorten nichten en neven, met 'cousin' tegenover 'nephew/Neffe/neveu'. Het Chinees is nóg gedetailleerder.

Maar wat nu? Is het mogelijk om al die gaten in onze taal te vullen? Daar zijn wij nu eens benieuwd naar. Er is al druk over gediscussieerd op LinkedIn en nu staat er een oproep in Onze Taal: we gaan er in juni eens een keer écht diep op in en daar moet de taal het voorlopig mee doen, wat ons betreft.

Kozijn

Denk mee en vul de gaten. Verzin nieuwe woorden, vertel wat je in de praktijk al gebruikt of pluk wat uit andere talen. En sta zelf alvast stil bij de voor- en nadelen, want die laatste zijn er ook: we hebben ooit hartelijk gelachen om de vraag 'Wat is het verschil tussen een neef en een kozijn?'


Meer Nu.nl-columns van Onze Taal