Sommige mensen zijn ervan overtuigd dat regeringen bewust talen veranderen om hun burgers te beïnvloeden. Hoe zou dat in zijn werk gaan? En kan dat eigenlijk wel, bewust de taal veranderen?

Aleid van de Vooren-Fokma | 18 januari 2011

Jared Loughner, de verdachte van de schietpartij in Arizona, denkt dat de Amerikaanse regering het Engels verandert om haar burgers onder de duim te houden. Loughner is mogelijk geïnspireerd door David Wynn Miller, die er ook opmerkelijke ideeën over taal op nahoudt.

Quantum Language

Miller, die zichzelf onder meer koning van Hawaï noemt, is de bedenker van 'Quantum Language' - een taal die - anders dan het door de regering gemanipuleerde Engels -wél neutraal en helemaal correct zou zijn. Zinnen in deze taal beginnen meestal met het voorzetsel 'for', zijn ten minste dertien woorden lang, bevatten meer zelfstandige naamwoorden dan werkwoorden, en zijn doorspekt met leestekens: FOR THIS CLAIM OF THIS WORD: AUTHORIZATION IS WITH THIS CLAIM OF THIS POSITION WITH THIS CERTIFY-CLAIM/RIGHT OF THIS VESSEL.

Woordenboeken

Volgens Miller worden er bewust woorden uit woordenboeken weggelaten, zodat mensen die niet leren kennen. 'Men' (hij zegt niet wie) zou daar baat bij hebben. Hij vergeet daarbij voor het gemak even dat je woorden over het algemeen niet leert door een woordenboek uit je hoofd te leren, maar uit gesprekken met anderen en door te lezen.

YouTube

Terug naar Loughner. Het is helaas niet erg duidelijk hoe hij precies denkt dat de regering het Engels beïnvloedt. In enkele filmpjes op YouTube waarin hij het onderwerp aansnijdt, blijft hij nogal vaag. Maar zijn veronderstelling impliceert nogal wat. Want tjonge, 'de taal bewust veranderen' - dan moet er ten eerste zoiets zijn als een vaststaande grammatica, en ten tweede moet er een manier zijn om die van hogerhand te veranderen. En dat is beide niet het geval.

Taalpolitie

Het is wel iets wat we met enige regelmaat horen: 'Ze veranderen ieder jaar de taal.' Het blijkt dan meestal te gaan over spellingswijzigingen - die overigens lang niet ieder jaar plaatsvinden, maar hoogstens eens in de tien jaar.
Op de grammatica heeft de regering geen invloed, ook al leek toenmalig minister Plasterk vorig jaar ook te denken dat hij het gebruik van hun als onderwerp kon verbieden.
Hoe zou dat dan moeten? Een taalpolitie instellen en boetes uitdelen aan iedereen die hun als onderwerp gebruikt? Het zou wel flink bijdragen aan terugdringing van het begrotingstekort, maar werkbaar is het niet.

Groter als

En als de regering wel invloed zou willen uitoefenen op wat correct is? Stel dat een minister bepaalt dat 'Ik kopen een krant' voortaan juist is. Zouden mensen dat dan ook echt gaan zeggen, enkel en alleen omdat een minister heeft gezegd dat dat voortaan moet? Voor wie daarop hoopt, geeft de geschiedenis weinig reden tot optimisme. In de zeventiende eeuw werd 'besloten' dat groter als voortaan fout was. In diezelfde tijd werd het verschil tussen hen en hun vastgesteld. Driehonderd jaar later zijn deze 'regels' nog steeds slechts papieren regels. In de praktijk wordt groter als zeker even vaak gezegd als groter dan, en worden hen en hun vrijelijk door elkaar gebruikt.

Newspeak

Kortom: het is nog niet zo eenvoudig om de taal te beïnvloeden. Of je dat nu wilt doen via de woordenschat of via de grammatica. Het doet allemaal een beetje denken aan Newspeak, de taal die in George Orwells roman 1984 gebruikt werd om mensen een bepaald wereldbeeld op te dringen. En ach, dat was ook fictie.


Meer Nu.nl-columns van Onze Taal