Malapropisme

Wat valt je op aan de volgende zinnen?

- Zo komen we in een visuele cirkel.
- Ze spreekt vloeibaar Frans.
- We krijgen les over de evaluatietheorie van Darwin.
- Ik wil graag de spaghetti polonaise bestellen.
- Waarom loop je met je arm in een nutella?
- Hij is beoordeeld voor grens-overschrijvend gedrag.

...

Heb je het door? De zinnen lijken te kloppen, maar toch is er iets mis. In iedere zin is een woord vervangen door een woord dat er sterk op lijkt, maar een totaal andere betekenis heeft. Zo’n vergissing noemen we een malapropisme. Vaak heeft dit een (onbedoeld) grappig effect. Een malapropisme komt vooral voor in de spreektaal, wanneer je in de snelheid per ongeluk een woord verwisselt.

Het woord malapropisme zelf is ook bijzonder: het is een eponiem. Dat is een woord dat vernoemd is naar een persoon. Malapropisme komt namelijk van Mrs. Malaprop, een personage in het toneelstuk The Rivals uit 1775. Zij was een komische figuur die de hele tijd woorden en uitdrukkingen door elkaar haalde. Daarom is zo’n onbedoelde woorden-verwisseling naar haar vernoemd. De naam Malaprop is afgeleid van het Franse mal à propos, dat ‘ongepast’ of ‘verkeerd’ betekent.

Een malapropisme is, naast een grappige verspreking, óók een leuk taalpuzzeltje. Soms zie je de fout namelijk niet meteen. Wat is er bijvoorbeeld fout aan de volgende zinnen? 

- De kinderen waren niet te stuiteren.
- In de krant wordt hij als oplichter beschilderd.
- De regen komt met bakstenen uit de lucht vallen.
- De dokter onderzocht me met zijn horoscoop.

PS: En had je gezien dat er in ‘Hij is beoordeeld voor grens-overschrijvend gedrag’ wel twee malapropismen verstopt zitten?

.

En dit had er dus eigenlijk moeten staan:

Zo komen we in een vicieuze cirkel.

Ze spreekt vloeiend Frans.

We krijgen les over de evolutietheorie van Darwin.

Ik wil graag de spaghetti bolognese bestellen.

Waarom loop je met je arm in een mitella?

Hij is veroordeeld voor grens-overschrijdend gedrag.

De kinderen waren niet te stuiten.

In de krant wordt hij als oplichter afgeschilderd.

De regen komt met bakken uit de lucht vallen.

De dokter onderzocht me met zijn stethoscoop.