Hypallage

Wat hebben een lekker recept, een luie stoel en een warme bakker met elkaar te maken?

...

Het zijn allemaal bijzondere combinaties van een bijvoeglijk naamwoord (zoals lui) en een zelfstandig naamwoord (zoals stoel). Het bijvoeglijk naamwoord zegt normaal iets over het zelfstandig naamwoord dat erachter staat. Maar in deze voorbeelden is dat niet zo! Want het recept is zelf niet lekker, de stoel is zelf niet lui en de bakker is zelf niet warm. Het bijvoeglijk naamwoord verwijst dus naar iets dat er niet staat, maar dat je wel meteen begrijpt. Deze bijzondere combinaties noemen we hypallages! Het woord hypallage komt uit het Grieks en betekent letterlijk ‘verwisseling’.

In een luie stoel verwijst lui dus niet naar stoel, maar naar de ontspannen manier waarop je in die stoel zit. In een lekker recept verwijst lekker naar het eten dat je met dat recept maakt. En bij de warme bakker verwijst warm naar het verse warme brood dat die bakker bakt.

Hier zie je nog wat voorbeelden van hypallages:

• Een lopend buffet: het buffet zelf loopt niet, maar de mensen die ervan eten lopen wel.
• Een lekkere zak friet: de zak zelf is niet lekker, maar de friet wel.
• Een eenzame nacht: de nacht zelf is niet eenzaam, maar de persoon die de nacht beleeft voelt zich eenzaam.
• Een duur restaurant: het restaurant zelf is niet duur, maar het eten dat ze daar verkopen is prijzig.

Kun je er zelf ook nog een verzinnen?