Op woensdag 14 december werd het Groot Dictee der Nederlandse Taal gehouden (zie ook het taalnieuws).
De Taaladviesdienst verklaart hieronder per zin de spelling van de lastige woorden (die zijn vetgedrukt).

 

Titel

Zelfverminking

  • zelfverminking: één woord

 

Zin 1

In dit dictee zal ik een gedeelte van Sigmund Freuds gedachtegoed expliqueren aan BN'ers, BV's en andere mensen die nooit ofte nimmer iets van hem hebben gelezen of die net als Nabokov en Van het Reve een diep gegronde hekel aan hem hebben.

  • dictee: met een c
  • Freuds: de s moet eraan vast (Witte Boekje: Freud's mag ook)
  • gedachtegoed: zonder tussen-n (Witte Boekje: gedachtengoed mag ook) (meer uitleg op onze website)
  • expliqueren: met qu (expliceren bestaat ook, maar het werd hier niet uitgesproken met een s-klank)
  • BN'ers (betekenis: bekende Nederlanders): met twee hoofdletters en een apostrof
  • BV's (betekenis: bekende Vlamingen): met twee hoofdletters en een apostrof
  • nooit ofte nimmer: drie woorden, ofte is één woord (zie hier de toelichting)
  • Nabokov: met een v aan het eind
  • Van het Reve: hoofdletter v (zie hier de toelichting)
  • diep gegronde: twee woorden (hoewel diepgeroerd, diepgeworteld e.d. wel in de naslagwerken staan, is diepgegrond kennelijk geen voldoende vaste combinatie)

 

Zin 2

Psychoanalyticus Sigmund Freud, theoreticus van het oedipuscomplex, definieert in zijn essay 'Het onbehagen in de cultuur' uit 1930 cultuur als datgene waarmee wij onszelf en de wereld hebben geprobeerd te temmen; ook het verbod op incest is geenszins anders dan een verkeersregel voor de menselijke omgang.

  • psychoanalyticus: één woord (zonder streepje, want geen klinkerbotsing en geen bijzondere betekenis), met een y voor de t en een i na de t
  • theoreticus: met th en een c
  • oedipuscomplex: oe aan het begin, één woord, met kleine letter (verwijst niet meer letterlijk naar de persoon Oedipus)
  • definieert: geen trema's, stam plus t, psychoanalyticus Sigmund Freud is het onderwerp (zie hier de toelichting)
  • essay: eindigt op ay
  • cultuur: met een c
  • waarmee: één woord
  • onszelf: één woord (zie hier de toelichting)
  • incest: eerst een c, dan een s
  • geenszins: met sz
  • verkeersregel: één woord, het is een samenstelling

 

Zin 3

Het 'verbod op de incestueuze objectkeuze', zoals Freud het accuraat formuleert, is ooit geïnitieerd om impulsief bloedvergieten te voorkomen; het gaat om seks, want zoons willen eigenlijk coïteren met hun moeder. 

  • incestueuze: met een z
  • objectkeuze: één woord, met een c
  • accuraat: dubbel c, één r
  • formuleert: stam plus (zie hier de toelichting)
  • geïnitieerd: trema op de eerste i, geen trema in de slotlettergreep
  • impulsief: met een s na de l
  • bloedvergieten: één woord
  • seks: met ks (zie hier de toelichting)
  • coïteren: met een c, trema op de i

 

Zin 4

Om dat doel te bereiken moet de zoon zijn vader, zijn concurrent, elimineren, want de geprivilegieerde vader wil zijn eega niet met zijn zoons delen – choquant en egoïstisch; het incestverbod is feitelijk een poging machtsverhoudingen te reguleren.

  • concurrent: met een c, dubbel r
  • elimineren: één l
  • geprivilegieerde: een i na de v, een e na de l, ook een i na de g
  • eega: dubbel e (zie hier de toelichting)
  • choquant: met ch en een q, het is afgeleid van choqueren
  • egoïstisch: trema op de i
  • incestverbod: één woord, het is een samenstelling
  • feitelijk: met ei na de f, geen tussen-n
  • machtsverhoudingen: één woord, het is een samenstelling

 

Zin 5

In jip-en-janneketaal: wetten waardoor conflicten kunnen worden voorkomen, het taboe op incest blijkt niet zozeer een ethische kwestie, als wel een machtsaangelegenheid en hoe daarmee om te gaan.

 

Zin 6

Nu willen jullie uiteraard wel( )eens weten wat dit allemaal met cultuur te maken heeft, welnu, cultuur wordt door Freud getypeerd als een soort vader die eist dat wij onze libidineuze neigingen onbevredigd laten in ruil voor symbolische of reële liefde.

  • uiteraard: één woord
  • wel( )eens: volgens de jury twee woorden, maar dat is niet terecht: het staat niet in het Groene Boekje (noch als één, noch als twee woorden), maar wél in de grote Van Dale (zie ook ons advies hierover, én dat van de Nederlandse Taalunie)
  • welnu: één woord
  • wordt: stam plus t, cultuur is het onderwerp (zie hier de toelichting)
  • getypeerd: met een y
  • eist: met ei (zie hier de toelichting)
  • libidineuze: drie enkele i's, een z aan het einde
  • neigingen: met ei (zie hier de toelichting)
  • onbevredigd: met een d
  • symbolische: met y
  • reële: twee e's na de r, op de tweede e een trema

 

Zin 7

Freud noemt dit 'zelfverminking', en ook als wij ten huidigen dage de natiestaat in ogenschouw nemen, is er de oude ruil; de burger raakt gedomesticeerd, oftewel hij ziet af van de meeste driftbevrediging, een proces dat wordt geleid door politieke, religieuze en andere autoriteiten.

  • ten huidigen dage: oude naamvals-n na huidige, niet na dage (zie hier de toelichting)
  • natiestaat: met tie, één woord (het gaat niet om nazistaat)
  • ogenschouw: met tussen-n, met ou
  • gedomesticeerd: met eerst een s en dan een c
  • oftewel: één woord (zie hier de toelichting)
  • driftbevrediging: één woord, het is een samenstelling
  • wordt: stam plus t, dat is het onderwerp (zie hier de toelichting)
  • geleid: met ei (zie hier de toelichting) en met een d
  • religieuze: met een z
  • autoriteiten: met au en ei (zie hier de toelichting), geen th

 

Zin 8

Wanneer de oproerpolitie op burgers inslaat, zien wij, eerder dan het geweldsmonopolie van de staat in praktijk, enkele matig betaalde fascistoïde ambtenaren, die de gelegenheid krijgen hun driften te bevredigen.

  • inslaat: één woord, het is inslaan op en erop inslaan
  • geweldsmonopolie: één woord (het is een samenstelling), met ie aan het eind
  • praktijk: met een k
  • matig betaalde: twee woorden, geen vaste combinatie zoals duurbetaald, goedbetaald en laagbetaald
  • fascistoïde: met sc en een trema op de i (zie hier de toelichting)
  • ambtenaren: met een b na de m

 

Hoeveel fout had u? Zitten er dubieuze gevallen tussen? En vond u het een mooi dictee? U kunt hieronder reageren.

Wilt u zelf een keer een dictee houden met collega's, vrienden of een vereniging? De Taaladviesdienst van Onze Taal heeft verschillende dicteepakketten in de aanbieding.