Wat zijn de hoogtepunten uit de voorbije jaargang Onze Taal? De zes redacteuren van Onze Taal kozen ieder hun favoriete artikel. Laat u verrassen door de zes mooiste, grappigste en interessantste producties van 2020. 

Vibeke Roeper
kiest:
De centsprent
uit: Onze Taal, juni 2020
door: Peter-Arno Coppen en Frank Dam

Voor een tijdschrift over taal gaat het in de redactievergaderingen verrassend vaak over de vraag hoe je informatie in beeld brengt. Kaartjes en tijdlijnen zijn intussen vertrouwde redactiegereedschappen geworden. Maar voor het themanummer over de negentiende eeuw gooiden we het over een andere boeg. Zoals kinderen destijds hun geschiedenislessen via ‘centsprenten’ kregen voorgeschoteld, leek het ons leuk om de taalkundige hoogtepunten van de negentiende eeuw op die manier te illustreren. Leuk bedacht inderdaad, maar hoe voer je dat uit? Mederedacteur Peter-Arno Coppen pakte direct de handschoen op, en tijdens de treinreis terug naar Nijmegen componeerde hij acht ijzersterke versjes. De stijl van Frank Dam (die het hele themanummer illustreerde) paste daar perfect bij. Voor mij als liefhebber van taal én van geschiedenis is deze ‘centsprent’ een van de hoogtepunten van de jaargang 2020.

Naar de centsprent

 

 

 


Kees van der Zwan
kiest:
“Voor mij is hen heel gewoon”. Een genderneutraal voornaamwoord in Zweden
uit: Onze Taal, oktober 2020
door: Jan Erik Grezel (illustratie: Olivier Heiligers)

Pogingen om van bovenaf in te grijpen in de taal hebben weinig zin, zo leert de geschiedenis. Maar er is een uitzondering: Zweden. Want daar is enkele jaren geleden door de overheid met succes een nieuw woord ingevoerd: hen, een genderneutrale variant van han (‘hij’) of hon (‘zij’). Hoe kon deze kunstmatige taalverandering slagen? Die vraag beantwoordt Jan Erik Grezel in zijn artikel. Grondig en tegelijk helder en soepel beschrijft hij de situatie in Zweden, en wie het stuk uit heeft, heeft het prettige gevoel helemaal te zijn bijgepraat over dit onderwerp. En hij (of zij, of nu ja: ‘hen’) is bovendien aangestoken door het taalplezier dat geregeld afspat van Grezels formuleringen. Dit is bijvoorbeeld zijn openingszin: “Bij de wereldkampioenschappen ‘genderneutraliteit’ zou Zweden hoge ogen gooien.” Een artikel dat zó begint, kan bijna niet meer stuk. En inderdaad.

 

 

 


Saskia Aukema
kiest:
Vanaf nu een redactrice. Zoektocht naar een passende functienaam
uit: Onze Taal, oktober 2020
door: Irene de Pous (illustratie: Olivier Heiligers)

Hoewel ik als redacteur van ieder Onze Taal-stuk wel iets nieuws opsteek, gebeurt het niet iedere maand dat een artikel me ook persoonlijk raakt. Maar bij het artikel van Irene de Pous was dat wel het geval. Ze ging na waarom vrouwen mannelijke functie-aanduidingen gebruiken als schrijver, redacteur en zelfs acteur, en ik herkende alle argumenten: redactrice heeft minder status dan redacteur, is minder neutraal en wat zou het verdorie ook uitmaken dat ik een vrouw ben? Irene veegde alle argumenten een voor een van tafel. En nog was ik niet om, want zoals bleek uit heel ons jaarthema over schurende taal: wennen aan taalverandering kost tijd … Maar oké, ik ga overstag. Dat woordje redacteur uit de eerste zin was de laatste keer. Vanaf nu ben ook ik een redactrice.

 

 

 


Peter-Arno Coppen
kiest:
De leukste tripjes voor dit voorjaar
uit: Onze Taal, mei 2020
door: Josje van Koppen en Saskia Aukema

Het hoeft natuurlijk ook niet altijd voornamelijk tekst te zijn. De hashtag-aflevering uit het meinummer, die bestond uit een landkaart van een eiland met daarop allemaal door lezers ingestuurde termen voor fictieve vakantiebestemmingen (zoals Achtertuinesië en Toilet de Mar), was voor mij om verschillende redenen zeer geslaagd. Hij bevatte lezersparticipatie, humoristische taalvondsten, en een smaakvolle vormgeving. Maar je kon het plaatje ook meerdere keren bekijken, en telkens ontdekte je weer iets nieuws of inspireerde de een of andere plaatsnaam tot eigen vondsten. En ook niet onbelangrijk: er zaten veel bruikbare tips in voor de thuissituatie. U krijgt de groeten uit Zoombabwe.

 

 

 


Fieke Van der GuchtFieke Van der Gucht
kiest: De wegenwacht van de taal: 35 jaar Taaladviesdienst van Onze Taal
uit: Onze Taal, november 2020
door: Marc van Oostendorp (foto’s: Bart Versteeg en Bart Grietens)

Mijn collega Anne-Sophie Ghyselen en ikzelf braken onlangs onze tanden stuk op de spelling van Kust-West-Germaans (wat uiteindelijk de juiste spelling bleek). Vanuit ons buikgevoel vonden we dat Kustwestgermaans ‘beter stond’, naar analogie met Standaardnederlands of Platduits. Hoe heerlijk was het om met onze breinbreker bij de Taaladviesdienst te kunnen aankloppen. En hoe geweldig vind ik het mijn studenten in het academisch schrijfcentrum Taalonthaal aan de Universiteit Gent zélf een antwoord te laten zoeken op hun taalprobleem op de site van de Taaladviesdienst. Precies daarom heb ik zo genoten van het artikel over 35 jaar TAD. Ik las er over de geschiedenis van de dienst en het kleine, maar fijne team achter de dienst. Dit artikel bracht mijn oneindige waardering weer in herinnering.

 

 

 


Raymond Noë
kiest:
De vertaler als restaurateur. Vertalen naar negentiende-eeuws Nederlands
uit: Onze Taal, juni 2020
door: Frank Leekens (illustratie: Frank Dam)

Een artikel zoals je ze maar zelden leest. Een vertaler besluit een hoofdstuk van een negentiende-eeuws Engels boek in negentiende-eeuws Nederlands te vertalen, en vertelt welke problemen hij daarbij tegenkwam, hoe de spellingregels en zijn eigen vooroordelen over de taal van onze betovergrootouders hem bij het vertalen dwarszaten, hoe sommige zaken net wat anders in elkaar staken dan hij vermoedde, en hoe uiteindelijk bleek dat hij al zijn bloed, zweet en tranen nodeloos vergoten had, omdat hij onverwachts alsnog de negentiende-eeuwse vertaling van het hoofdstuk terugvond – waardoor hij wel de kans kreeg om te kijken of hij het goed heeft gedaan, dat dan weer wel. Een onderhoudend artikel, een beetje spannend, en je leert er ook nog wat van.

 

 

 


 

Meer lezen?

Een lid van Onze Taal krijgt tienmaal per jaar het mooiste taaltijdschrift ter wereld thuisbezorgd en steunt ook een unieke vereniging die zich inzet voor taal. Meldt u zich vandaag nog aan