Page 34 - 12_OnzeTaal_dec2018_HR

BOEKEN

Over nieuwe uitgaven in taalkundig Nederland en België. Vermelding in deze rubriek betekent
niet dat de redactie ze aanbeveelt. Prijzen onder voorbehoud. RAYMOND NOË

TAALVERSCHIJNSELEN (1) TAALERGERNISSEN STRAATTAAL
Taalkundige Marc van Oostendorp Onder de veelzeggende titel ‘Weg met Straattaal is de taal die door jongeren in
schrijft al zo’n zeven jaar iedere dag dat woord’ hield het Instituut voor de de grote steden gesproken wordt, een
een stukje over een taal- of letterkun- Nederlandse Taal (IvdNT) van 2013 tot vorm van Nederlands met een ietwat
dig onderwerp op Neerlandistiek.nl, het 2017 jaarlijks een verkiezing van het afwijkende grammatica, die doorspekt
veelgelezen weblog voor neerlandici. irritantste woord – het woord dat weg is met woorden en uitdrukkingen uit
Die stukjes kunnen gaan over weten- moest uit de Nederlandse taal. Omdat het Engels en uit de talen die door veel
schappelijk onderzoek en boeken van de lol er na vijf jaar vanaf was, wordt de van die jongeren thuis gesproken wor-
collega’s, maar ze belichten ook nieuwe verkiezing dit jaar niet meer gehouden, den: Turks, Arabisch, Berber, Sranan-
ontwikkelingen in het Nederlands, maar er verscheen nog wel een boek tongo en Papiaments. Een voorbeeld:
zoals de opkomst van alstu (in plaats over: Kids, koffietjes & comfortzone. Hier- “Zegt die copper tegen me dat ik hier
van alstublieft) en het verkorten van in wordt stilgestaan bij de verkiezingen niet zo hard mag boeken en dat ik hem
spreekwoorden (“gevalletje aap- per jaar, bij de thema’s waarin de irrita- doekoe moet pasen.” Niet-ingewijden
mouw”). Een keuze uit deze laatste ties onder te verdelen waren (Engels, snappen er niet veel van, en vinden
categorie, de signalementen, is nu kantoortaal, jongerentaal, verklein- deze jongerentaal vaak een bedreiging
gebundeld in U als scheldwoord. Van woorden en taalfouten), en bij de vraag van het Nederlands. Of dat zo is, is het
Oostendorp behandelt daarin onder waarom we ons soms aan taalgebruik hoofdonderwerp van Straatpraat van
meer de betekenissen van prima, kom- ergeren. Met gastbijdragen van Griet Op Jiska Duurkoop. Ze sprak met jongeren
magebruik, het woordje eigenlijk, de de Beeck, Patrick Van Gompel, Marc van die straattaal spreken, ging na wat taal-
functie van tussen haakjes geplaatste Oostendorp en Frank van Pamelen. kundigen ervan vinden, en bracht dat
mededelingen, en de uitdrukking Lekker Kids, koffietjes & comfortzone. Waarom samen in een op persoonlijke toon ver-
genederlandst, die jongeren wel gebrui- taal soms irritant is van Laura van Eerten teld betoog pro straattaal, doorspekt
ken om aan te geven dat iemands taal- en Vivien Waszink is een uitgave van met veel voorbeelden en achtergrond-
gebruik niet goed is. Sommige stukjes AUP en kost € 14,99 (ingenaaid, informatie.
zijn ook al eerder gepubliceerd in Onze 144 blz.). ISBN 978 94 6372 710 5 Straatpraat. Hoe moderne straattaal
Taal. Nederland verenigt en verdeelt is een
U als scheldwoord en andere taalver- VOORNAMEN uitgave van Athenaeum–Polak & Van
schijnselen is een uitgave van De Kring Heidi Aalbrecht en Pyter Wagenaar ver- Gennep en kost € 19,99 (gelijmd,
en kost € 12,50 (gelijmd, 144 blz.). zamelden in hun Van Dale Voornamen- 200 blz.). ISBN 978 90 253 0810 0
ISBN 978 94 6297 109 7 boek de meer en minder gangbare
Vlaamse en Nederlandse voornamen, en EN VERDER
TAALVERSCHIJNSELEN (2) voorzagen die van uitleg over de bete- • Drents verkleinwoordenboek van Abel
Het derde taalboek van Paulien Corne- kenis en de herkomst, plus eventuele Darwinkel. Handzaam boekje over hoe
lisse, Taal voor de leuk, bevat weer aller- aanvullende informatie (zo wordt bij de in het Drents verkleinwoorden kunnen
lei observaties over eigenaardigheden naam Hermione uitgelegd dat die zijn worden gevormd – veelal met de uit-
in en van de Nederlandse taal – die populariteit dankt aan de Harry Pot- gang -ie (fietsie) of -gie (boerderijgie).
door haar met laconieke verwondering ter-boeken). Als extra’s zijn opgeno- Huus van de Taol, € 12,50. Te koop op
beschreven worden. Onderwerpen die men: een heiligenkalender waarin Drentheboeken.com.
voorbijkomen, zijn geluiden in strips, naamdagen opgezocht kunnen worden, ISBN 978 90 6509 267 0
het woord babyccino, het woord vanda-
een ‘omkeerlijst’ waarin namen die ver-
• Tekstanalyse. Methoden en toepassin-
ONZE TAAL 2018 — 12 hee’ zeggen, mensen die ‘heul’ zeggen bouwpakket waarmee ouders uit Ger- Enschot. Vierde druk van handboek
list, waarom we soms ‘ja-ha’ of ‘nee-
gen van Joyce Karreman en Renske van
want zijn bij elkaar zijn gezet, en een
maanse woordelementen zelf een nog
in plaats van ‘heel’, mensen die ‘o, kak!’
voor letteren- en communicatieonder-
wijs, waarin zes methoden behandeld
niet bestaande naam voor hun kind kun-
zeggen, wachtwoordirritaties, bijnaiku’s
nen samenstellen (zoals Wuniswind, uit
(‘bijna-haiku’s’), de namen Mies en
worden om teksten te analyseren en
Miep, dwangclichés (‘dwangmatig uit-
de delen wuni en swind, dat dan zoiets
eventueel te verbeteren. Van Gorcum,
gesproken dooddoeners en platitudes’),
ISBN 978 90 232 5560 4
Martinus Nijhoff en nog veel meer.

Van Dale Voornamenboek is een
uitgave van Van Dale en kost € 19,99
Taal voor de leuk is een uitgave in eigen als ‘verborgen geluk’ zou betekenen). € 32,50 (ingenaaid, 288 blz.). 
beheer en kost € 16,99 (gelijmd, (ingenaaid, 400 blz.).
34 240 blz.). ISBN 978 90 824 3023 3 ISBN 978 94 6077 440 9