Ideeënloos / ideeëloos

Wat is juist: ideeënloos of ideeëloos?

Volgens het Witte Boekje is ideeënloos het gewoonst. Het Groene Boekje schrijft ideeëloos voor, zonder tussen-n. Dat was nieuw, want in het Groene Boekje van 1995 stond nog ideeënloos. Afleidingen op -loos moeten volgens het Groene Boekje zonder tussen-n worden geschreven, ongeacht de betekenis. (Een afleiding is een woord waarvan niet alle delen zelfstandig (in dezelfde betekenis) kunnen voorkomen.)

Volgens het Witte Boekje is het schrijven van de tussen-n voor het achtervoegsel -loos een vrije kwestie; taalgebruikers kunnen zelf beslissen of ze hem schrijven of niet.

In de praktijk krijgen de meeste afleidingen op -loos geen tussen-n. Zo zijn argeloos, besluiteloos, eindeloos, harteloos, haveloos, hopeloos, ordeloos en sprakeloos zonder tussen-n het gewoonst. Maar soms is de vorm mét tussen-n gewoner, zoals in ideeënloos; puntenloos onderaan staan; een vriendenloos bestaan leiden. In deze gevallen is het schrijven van de tussen-n volgens het Witte Boekje een prima keuze. Van het Groene Boekje mag de tussen-n ook nu niet geschreven worden.

Soms komt zowel de vorm mét als de vorm zónder tussen-n voor, en bestaat er een gebruiksverschil tussen de varianten. Misschien klinkt voor sommige taalgebruikers na jaren weer schuldenloos zijn ('zonder schulden') het best naast een schuldeloos kind ('onschuldig'). Misschien wil iemand klagen over een vruchtencake die vruchtenloos ('zonder vruchten') bleek; zo'n klacht kan vruchteloos zijn ('geen resultaat hebben'). Wie weet zijn er grenzeloos ('uitermate') optimistische ondernemers die alleen maar voordelen zien van een grenzenloos Europa ('zonder grenzen').

De regels van het Groene Boekje bieden geen ruimte voor dit soort onderscheiden. Het is overigens niet zo dat de makers van het Witte Boekje vinden dat dit soort onderscheiden móéten worden gemaakt, maar het blijkt dat veel taalgebruikers dat (willen) doen. Daarom zijn de regels voor het invoegen van een tussen-n in afleidingen met -loos en samenstellingen vrij gelaten in het Witte Boekje.

Verwante adviezen

Trefwoorden

terug