Door Raymond Noë


Cadeauboekjes

De feestdagen naderen, dus het is tijd voor de cadeauboekjes: aantrekkelijke uitgaven, licht van toon en zacht geprijsd, die in de buurt van de kassa liggen. Dit jaar zitten daar weer enkele taalboeken bij. Opvallend genoeg vinden twee daarvan hun oorsprong op Facebook.

Het eerste boekje is de langverwachte bundeling van de vele, vele inzendingen die zijn gepubliceerd op de Facebookpagina Taalvoutjes. Deze pagina, ooit begonnen als een liefhebberij van twee tekstschrijfsters die vooral voorbeelden van d/t-fouten plaatsten, groeide uit tot een ongehoord succes met ruim 300.000 volgers, die allerlei taalblunders en -ontsporingen à la ‘Ruggespraak’ voorgeschoteld krijgen. De allerleukste inzendingen zijn nu gebundeld in het boek Taalvoutjes, dat ook nog columns bevat van uiteenlopende schrijvers als Kristien Hemmerechts, Herman Brusselmans, Wim Daniëls en Vincent Bijlo. Behalve het boek verschenen er ook nog een Taalvoutjes-kwartetspel en een Taalvoutjes-verjaardagskalender. Zie ook de aanbieding.

Een andere Facebookpagina die tot een boek heeft geleid, is die van ‘Make that the cat wise’, die in 2012 begon met het doelbewust verspreiden van grappig klinkend steenkolen-Engels. Wat in hoge mate aan de grappigheid bijdraagt, is dat de teksten verwerkt worden in geposeerd aandoende foto’s. Meestal zie je daarop twee of drie mensen, die dingen tegen elkaar zeggen als “I give you a pack on your thunder” en “Tasty then, I learned the wrong book out of my head.” In het boekje worden deze foto’s afgewisseld met lijstjes met zeer letterlijk vertaalde woorden, zoals “moustachebike” (‘snorfiets’), “underbetween” (‘ondertussen’) en “interestkidneys” (‘rentenieren’).

Het derde boekje, ten slotte, heeft niets met Facebook of internet te maken. Het is Nederleuks van Wim Meyles, een taalliefhebber die dol is op kwinkslagen en woordgrapjes. Hij schrijft lichtvoetige beschouwinkjes over leenwoorden, afkortingen, verkeersborden, lettergreepwoorden, etymologie, verhaspelingen, merknamen, sms-taal, zei-spreuken, alfabetten en wat al niet. Het zijn stukjes waarin veel met taal wordt gespeeld: Meyles doet grappige observaties, verzint nieuwe betekenissen bij bestaande woorden en maakt veel olijke woordspelingen – en hij construeert nieuwe woorden als genitaliaan (‘handtastelijk Europeaan’), ren-je-rottweiler (‘vermoeiend huisdier’), pübermensch (‘zelfvoldane puber') en piccalilliputter (‘zuur mannetje’).

  • Taalvoutjes. Het boek van Vellah Bogle en Inger Hollebeek is verschenen bij Davidsfonds Uitgeverij en Van Dale; het kost € 12,50 (gelijmd, 152 blz.). ISBN 978 90 5826 984 3
  • Make that the cat wise. Stonecoalenenglish like you've never seen before van Jacob & Haver is een uitgave van BBNC; het kost € 9,95 (gelijmd, 128 blz.). ISBN 978 90 453 1499 0
  • Nederleuks. Spelen met taal is een uitgave van Elikser en kost € 10,– (gelijmd, 98 blz.). ISBN 978 90 8954 600 5

Taal in de openbare ruimte

“Verboden toegang voor onbevoegden”, “Hond in de goot”, “Fietspad, dus niet brommen” – het zijn “regels die we allemaal kennen, klakkeloos volgen of straffeloos negeren”, aldus Mieke Vuijk en Emiel Geerdink, de auteurs van Je hebt 1 vriend die vandaag jarig is. Deze teksten zijn zó alomtegenwoordig en alledaags dat we er nooit even bij stilstaan, en dat doet dit boekje nu juist wel. Vuijk en Geerdink verzamelden zo’n vijftig van dit soort aanwijzingen en geboden, en zochten uit waarom het er staat zoals het er staat, met wat voor doel, en wie dat zo verzonnen heeft. Er zitten oude bij, die jongeren al niet meer kennen, zoals “Niet uit raam leunen” en “Kijkglas moet vol zijn”, maar ook moderne, zoals “Sluit af met een hekje” en “Geld lenen kost geld”. Het boek is mooi verzorgd en bevat veel foto’s en plaatjes. Zie ook de aanbieding.

  • Je hebt 1 vriend die vandaag jarig is is een uitgave van De weideblik en kost € 15,95 (gebonden, 72 blz.). ISBN 978 90 77767 42 9

Engelse uitspraak

Een Nederlander die Engels spreekt, ontmasker je vaak meteen door de uitspraak van woorden als three en though – maar we zondigen ook op andere manieren tegen de Engelse taalregels. Om dat te voorkomen, schakelen veel Nederlandse artiesten, politici en zakenlieden die in het Engels zingen of spreken de hulp in van de Amerikaanse taalcoach Buffi Duberman. Veel van de do’s en don’ts die ze onze BN’ers aanleert, zijn nu terug te vinden in 30 ways to save your ass in English. In dit boek gaat ze in op de voor Engelsen komisch aandoende uitspraak-, woordkeus- en grammaticablunders die Nederlanders nogal eens maken – en uiteraard vertelt ze er ook bij hoe je ze kunt vermijden.

  • 30 ways to save your ass in English is een uitgave van TenPages en kost € 12,50 (gelijmd, 190 blz.). ISBN 978 94 915 5304 2

Stotteren

Stotteren doe je niet alleen van Nanda de Dood en Carla van Wensen is speciaal bedoeld voor stotterende jongeren, maar is ook voor de mensen in hun omgeving interessant. Het boek legt uit wat stotteren is, welke factoren erop van invloed zijn en welke therapieën er zoal voor zijn. Bovendien bevat het boek tips en oefeningen om anders en meer ontspannen met het stotteren om te gaan, en laat het jongeren aan het woord over hun stotteren en hoe dit een rol speelt in hun leven als het gaat om bijvoorbeeld school, vrienden, ouders en familie, of verliefdheid.

  • Stotteren doe je niet alleen is verschenen bij Uitgeverij SWP en kost € 15,95 (ingenaaid, 96 blz.). ISBN 978 90 8850 432 7

Taalpuzzelen

Bij Unieboek | Het Spectrum zijn twee taalpuzzelboeken verschenen waarmee kinderen vanaf een jaar of 11 met puzzels en raadsels kunnen kijken hoe goed hun Nederlands en Engels is. De boeken toetsen de kennis van woordenschat, idioom, grammatica, spelling en uitspraak met onder meer cryptogrammen, rebussen, quizvragen, lettergreep- en anagramraadsels, woordzoekers en kruiswoordpuzzeltjes. De antwoorden en oplossingen zijn direct op te zoeken, en als extra geven de boeken praktische weetjes over de twee talen.

  • Test je Nederlands met puzzels en raadsels van Wim Daniëls en Michiel van Hapert kost € 14,50 (gelijmd, 256 blz.). ISBN 978 90 00 32126 1
  • Test je Engels met puzzels en raadsels van Annely Hees e.a. kost € 14,50 (gelijmd, 256 blz.). ISBN 978 90 00 32140 7

Prisma online

De Prisma-online-woordenboeken Nederlands en de online-vertaalwoordenboeken Engels, Frans, Duits, Italiaans en Spaans zijn door uitgever Unieboek | Het Spectrum op de schop genomen en vernieuwd. Deze 2.0-versies zijn makkelijker doorzoekbaar, en bovendien worden zoektermen in de vertaalwoordenboeken zowel in het deel Nederlands-vreemde taal als in het deel vreemde taal-Nederlands gezocht. De zoekresultaten geven ook eventuele verbogen en vervoegde vormen van het woord. Van ieder trefwoord is de uitspraak te beluisteren. Belangstellenden kunnen de woordenboeken eerst een week gratis uitproberen. De prijzen variëren van € 7,95 en € 9,95 voor de pocketedities tot € 19,99 voor de XL-woordenboeken. Zie http://mijn.prisma.nl/winkel.


Agenda

  • 13 december, Leeuwarden. Morfologiedagen 2013 – over alle mogelijke aspecten van met name de Nederlandse en Friese morfologie.
  • 18 december, Nederland 1, 21.30 uur, uitzending 24ste Groot Dictee der Nederlandse Taal.

Zie voor andere afleveringen van de rubriek 'Inzicht' het dossier elders op deze website.