Door Raymond Noë


Retorisch woordenboek

Schrijvers en sprekers die hun lezers en toehoorders beter willen verleiden of overtuigen, kunnen allerlei retorische middelen toepassen, zogeheten stijlfiguren. Een voorbeeld van een stijlfiguur is de vergelijking, maar je kunt ook de volgorde van je woorden veranderen, dingen tegenover elkaar zetten, of herhalen, of in een ironisch daglicht plaatsen – enzovoort, enzovoort.

In hun Groot retorisch woordenboek geven Paul Claes en Eric Hulsens een uitputtend overzicht van al die manieren om wat je te zeggen hebt zo duidelijk, indringend en spannend mogelijk over te brengen. Ze definiëren de stijlfiguren, beschrijven hoe je ze kunt toepassen en illustreren alles met voorbeelden uit diverse genres, tijdvakken en talen. Daardoor is het boek behalve een lexicon van stijlfiguren ook een soms hilarische bloemlezing van allerlei taalacrobatiek. Zie ook het interview met Paul Claes in het aprilnummer. Dit boek is voor Onze Taal-leden met korting verkrijgbaar in de webwinkel.

  • Groot retorisch woordenboek. Lexicon van stijlfiguren verscheen bij Vantilt en kost € 22,50 (Onze Taal-leden € 19,90) (gebonden, 158 blz.). ISBN 978 94 6004 199 0

Drentse en Groningse plaatsnamen

Drentse en Groninger plaatsnamen verzameld, luidt de ondertitel van het boekje Op stee, maar het bevat wel meer dan enkel een verzameling plaatsnamen. Je vindt er ook informatie in over de uitspraak van de plaatsnamen, de dialectnaam, de namen (en soms bijnamen) voor de inwoners, en – ook belangwekkend – over de vraag of je in of op moet gebruiken wanneer je 'geografisch' wilt verwijzen ('in Norg' of 'op Norg'?). Verder staan er stukjes in over bijvoorbeeld fictieve plaatsnamen, en over hoe het centrum van een plaats of dorp zoal kan worden aangeduid. Het boekje – het resultaat van een dialectenquête die in Groningen en Drenthe is gehouden – is verkrijgbaar in de webwinkel.

  • Op stee. Drentse en Groninger plaatsnamen verzameld van Abel Darwinkel, Eline Brontsema en Siemon Reker is een uitgave van Huus van de Taol en de Rijksuniversiteit Groningen; het kost € 9,95 (ingenaaid, 128 blz.). ISBN 978 90 6509 234 2

Talen leren

Gabriel Wyner is een Amerikaanse operazanger, die de talen waarin hij zingt ook wil leren. Maar de traditionele methoden als woordjes stampen zijn niet zo aan hem besteed, en hij ontdekte dat het ook anders kon. Zijn bevindingen publiceerde hij in De taalhacker, en volgens Wyner moet de lezer aan de hand daarvan in drie à vier maanden een taal redelijk onder de knie kunnen krijgen. Zijn methode is gebaseerd op een positieve grondhouding (“als je honderd woorden Engels kent, herken je de helft van wat je leest”), het ondergaan van de nieuwe taal (ga aan de slag met een tekst die je aanspreekt, kijk naar films en programma's) en verschillende methoden om woorden makkelijker en beter te onthouden (bijvoorbeeld door er associaties aan te verbinden). Er is een app beschikbaar die de aspirant-spreker bij het taal-leren begeleidt. Dit boek is verkrijgbaar in de webwinkel.

  • De taalhacker. De beste en snelste manier om een taal te leren (en nooit meer te vergeten) is een uitgave van Maven Publishing en kost € 19,50 (gelijmd, 352 blz.). ISBN 978 904 9184 538 3

Noam Chomsky

Het sinds 1972 verschijnende en in de marge opererende anarchistische tijdschrift De AS heeft het 190ste nummer gewijd aan Noam Chomsky, die op het omslag “linguïst & anarchist” wordt genoemd – een titel die hem tot voor kort enkel door zijn politieke tegenstanders werd toebedeeld. Gezien de belangstelling van het tijdschrift zal het weinig verbazing wekken dat de meeste artikelen gaan over Chomsky als denker en (politiek) activist, maar ook zijn werk en zijn betekenis als taalkundige worden belicht.

Het nummer kost € 4,– (incl. porto) en is te bestellen op www.tijdschrift-de-as.nl.


Literair vertalen

Vertalen is een kunst, en omdat er in Nederland relatief veel buitenlandse literatuur vertaald wordt, is die kunst hier goed ontwikkeld. Maar dat wil nog niet zeggen dat alle vertalingen even goed zijn. In zijn boek Schrijven als een ander geeft hoogleraar Spaans, vertaler en criticus Maarten Steenmeijer vertaalcollege: in twaalf hoofdstukken laat hij zien op welke manieren vertalers nog weleens de fout in gaan, en waar je op moet letten om het beter te doen. Deze onderrichtende hoofdstukken worden afgewisseld met twaalf mini-essays over vertalen en vertalingen, die aansluiten bij de lesstof.

  • Schrijven als een ander. Over het vertalen van literatuur is een uitgave van de Wereldbibliotheek en kost € 17,95 (gelijmd, 176 blz.). ISBN 978 90 2842 617 7

En verder

  • De reeks (papieren) middelgrote woordenboeken van Van Dale – groter dan de pocketwoordenboeken, kleiner dan het grote woordenboek – is onlangs geheel herzien en geactualiseerd. Ook de lay-out van de boeken en de opzet van de lemma’s zijn veranderd: zo staan de lidwoorden nu vóór het trefwoord en zijn het-woorden gemarkeerd. De woordenboeken kosten € 42,50 voor het deel Nederlands, en € 69,– voor de vertaalwoordenboeken Frans, Duits en Engels (ieder bestaande uit twee delen à € 34,50).

Zie voor andere afleveringen van de rubriek 'Boeken' het dossier elders op deze website.