Door Raymond Noë


Maatschappij der Nederlandse Letterkunde

De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde (MNL) is een oude en eerbiedwaardige vereniging die zich inzet voor de Nederlandse taal en literatuur. Ter gelegenheid van het 250-jarig jubileum is een fraai vormgegeven en rijk geïllustreerd boek verschenen waarin de historie van de vereniging wordt beschreven. Centraal staat daarbij de vraag hoe de MNL zich verhield tot de samenleving: in hoeverre bepaalden maatschappelijke omstandigheden het doen en laten van de vereniging, en welke impact heeft zij op haar beurt gehad op het culturele leven in Nederland?

  • Al die onbekende beroemdheden. 250 jaar Maatschappij der Nederlandse Letterkunde onder redactie van Ton van Kalmthout e.a. is een uitgave van Leiden University Press en kost € 35,– (gebonden, 224 blz.). ISBN 978 90 872 8258  5

Spreekwoorden

Van Dale-hoofdredacteur Ton den Boon verzamelde 101 spreekwoorden die volgens hem nog goed bruikbaar zijn in de eenentwintigste eeuw. In de ondertitel spreekt hij van “nuttige spreekwoorden voor de moderne mens”. Daarbij zitten vele oude ('Gods molens malen langzaam', 'De wereld wil bedrogen worden'), maar ook wel nieuwe ('Het is eenzaam aan de top', 'Alles van waarde is weerloos'). Bij ieder spreekwoord wordt uitgelegd wat het uitdrukt en waar het vandaan komt.

  • Kun je een ouwe aap nog kunstjes leren? 101 nuttige spreekwoorden voor de moderne mens is een uitgave van Van Dale en kost € 10,– (gelijmd, 128 blz.). ISBN 978 94 6077 315 0. Bestel direct bij Onze Taal.

Teksten presenteren

In zijn boek Scanbaar schrijven laat tekstschrijver Mark Van Bogaert zien hoe je de aandacht op je tekst kunt vestigen door bij de presentatie ervan goed te letten op het uiterlijk: opbouw, indeling, koppen, lettertype en beeldgebruik. Behalve algemene tips en trucs behandelt hij ook aandachtspunten voor specifieke tekstsoorten als artikel, brief, e-mail, folder, verslag, memo en cv.

  • Scanbaar schrijven. Aandacht vangen van lezers met weinig tijd is een uitgave van Lannoo Campus en kost € 24,99 (gelijmd, 232 blz.). ISBN 978 94 014 1852 2

Schrijfhulp

In het kielzog van de nieuwste editie van Jan Renkema's Schrijfwijzer (2012), het bekendste en bestverkochte taaladviesboek van Nederland, is er nu ook een nieuwe Schrijfwijzer compact verschenen. De doelgroep van het boek is vooral de gelegenheidsschrijver, die zich niet dagelijks met tekst bezighoudt maar er wel af en toe een moet schrijven – en die daarom toe kan met een minder breed scala aan onderwerpen en een beknoptere uitleg.

  • Schrijfwijzer compact. Herziene editie van Jan Renkema en Eric Daamen is een uitgave van Boom en kost € 19,90 (gebonden, 276 blz.). ISBN 978 90 8953 841 3. Bestel direct bij Onze Taal.

Introductie in de taalkunde

De boeken uit de reeks 'Elementaire deeltjes' van uitgeverij Amsterdam University Press geven een eerste korte inleiding in vooral wetenschappelijke onderwerpen. Het veertigste deeltje gaat over taal, en is van de hand van taalkundige en Onze Taal-auteur Sterre Leufkens. Ze legt onder meer uit hoe taal ontstaan zou kunnen zijn, hoe de hersenen taal verwerken, en hoe taalverwerving bij kinderen verloopt. Daarnaast komen onderwerpen als dierentaal, taalregels en forensische taalkunde aan bod.


Tekstversterkers

Een correcte tekst schrijven is één ding, maar het kan een probleem zijn om ervoor te zorgen dat hij vervolgens ook aandacht krijgt. In haar boek Fan-tas-tisch om hier te zijn! bespreekt communicatiewetenschapper Christine Liebrecht twintig manieren om de aantrekkingskracht van een tekst te verhogen. Onderwerpen die aan bod komen, zijn onder meer emotie, grove taal, framing, leestekens, ironie, metaforen, humor en herhaling.

  • Fan-tas-tisch om hier te zijn! Verbeter je taalgebruik is een uitgave van Bertram + de Leeuw en kost € 9,95 (gelijmd, 128 blz.). ISBN 978 94 6156 212 8

Managerstaal

Organisatieadviseur Joop Swieringa verklaart in zijn Inburgeringscursus voor managers de taal die managers gebruiken bij het sturen van bedrijfsmatige processen. Op lichte toon gaat hij in op onder meer verdoezelwoorden (downsizen voor 'personeel ontslaan'), beheerswoorden (management by chaos), vechtwoorden (overhoop halen voor 'wijzigingen aanbrengen') en 'bezweringen' ('We go for excellence'). Maar ondanks de lichte toon is er een serieuze boodschap: de huidige managerstaal houdt verouderde organisatievormen in stand; voor vernieuwing is ook een nieuwe taal nodig.

  • Inburgeringscursus voor managers. Waarom managers niet zeggen wat ze bedoelen en doen wat ze niet zeggen is een uitgave van Haystack en kost € 18,50 (ingenaaid, 224 blz.). ISBN 978 94 6126 168 7

Politieke taal doorzien

De politiek creëert een eigen wereld van woorden en beelden, die de burgers vaak niet goed doorzien, aldus hoogleraar en taalkundig antropoloog Jan Blommaert. In zijn boek Let op je woorden laat hij zien hoe je door die politieke woordenwolk heen kunt kijken, en hoe je adequaat je eigen repliek kunt formuleren in het publieke debat over maatschappelijke kwesties. Aan het eind van het boek is een aantal oefeningen opgenomen.

  • Let op je woorden. Politiek, taal en strijd is een uitgave van EPO en kost € 17,50 (gelijmd, 168 blz.). ISBN 978 94 6267 067 9

Evert Kwok

Eelke de Blouw en Tjarko Evenboer tekenen al jaren de strip Evert Kwok, waarin het allemaal draait om de supermelige woordspeling ('Wil je nog koffie, Dik?'). Er zijn al verschillende albums verschenen, en nu is er het Evert Kwok vakantieboek, waarin niet alleen cartoons zijn opgenomen, maar ook teksten, puzzels en foto's – van onder meer de pannenlap (vrouw uit Lapland met pannen) en de spoorloos verdwenen bermudazwembroek.

  • Evert Kwok vakantieboek is een uitgave van Syndikaat en kost  € 9,95 (ingenaaid, 80 blz.). ISBN 978 94 6280 213 1. Bestel direct bij Onze Taal.

En verder

  • Een ongeschreven code. Ontdekking van een taalinstinct van Jeroen Otten. Methode om de logische structuur van een (al dan niet complexe) boodschap bloot te leggen en die te formuleren in heldere teksten over die boodschap. Uitgeverij Quixot, € 14,95 (gebonden, 78 blz.). Bestellen: Quixot.nl. ISBN 978 90 809072 7 0.
  • De 12 oerkarakters van storytelling. Archetypes en hun basisplots van Mieke Bouma. Deel uit de 'Schrijfbibliotheek' van het tijdschrift Schrijven, over archetypes als de magiër, de nar, de koning, de wijze en het onbevangen kind, die schrijvers kunnen gebruiken bij karakter- en plotontwikkeling van hun verhalen. Atlas Contact, € 14,99 (gelijmd, 188 blz.). ISBN 978 90 457 0609 2

Zie voor andere afleveringen van de rubriek 'Boeken' het dossier elders op deze website.