Door Raymond Noë


Vergeten woorden

Onlangs verschenen er twee boeken over (bijna) vergeten woorden. Het eerste is 1000 vergeetwoorden om te koesteren van Nelleke Noordervliet. Zij nam een jaar geleden samen met Frits Spits, presentator van het radioprogramma De Taalstaat, het initiatief tot de oprichting van het Gezelschap van Geadopteerde Vergeetwoorden, dat zich ten doel stelt mooie, in onbruik geraakte woorden weer onder de aandacht te brengen. Het boekje geeft er duizend, van deugniet, dientengevolge en lillen tot klakkeloos, kloekmoedig en zerk.

Het tweede vergetenwoordenboek is Het nieuwe verdwijnwoordenboek van Ton den Boon, hoofdredacteur van Van Dale. Het is een herziene en flink uitgebreide uitgave van zijn Verdwijnwoordenboek uit 2013, en het beschrijft woorden die door het Gezelschap van Geadopteerde Vergeetwoorden allang niet meer te redden zijn, zoals gulgauw, handgerief en spijkertjeswee. In het boek is een klein gedeelte opgenomen van de woorden die uit de nieuwe editie van de grote Van Dale geschrapt zijn.

  • 1000 vergeetwoorden om te koesteren is een uitgave van Van Dale en kost € 12,50 (gelijmd, 160 blz.). ISBN 97894 6077 269 6. Bestel direct bij Onze Taal.
  • Het nieuwe verdwijnwoordenboek is een uitgave van De Weideblik en kost € 15,95 (gelijmd, 190 blz.). ISBN 978 90 77767 597. Bestel direct bij Onze Taal.

Schrijfadvies

“Begrijpelijk schrijven is een kunst – maar wel een kunst die te leren is”, aldus tekstadviseur Peter van der Horst in Begrijpelijk schrijven voor iedereen. In dit boek behandelt hij een groot aantal aspecten die bij het schrijven van zakelijke teksten de aandacht verdienen: zinslengte, woordkeus, afwisseling, structuur, opsommingen, tangconstructies, naamwoordstijl, voorzetselgebruik, toon, leestekens, en nog veel meer. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met tips en oefeningen.

  • Begrijpelijk schrijven voor iedereen. Een praktische gids is een uitgave van Prometheus • Bert Bakker en kost € 29,95 (gebonden, 224 blz.). ISBN 978 90 351 4379 1. Bestel direct bij Onze Taal.

Rotterdams

Stadsdialecten veranderen constant, en het is dus niet verwonderlijk dat een boek als Wat zeggie? Azzie val dan leggie!, waarin Jan Oudenaarden het Rotterdams beschrijft, sinds de eerste publicatie uit 1989 al voor de tweede maal herzien is. Oudenaarden besteedt in deze nieuwe editie aandacht aan het Rotterdamse idioom (pleur, kochelen), de uitspraak en de grammatica. En uiteraard komen ook de haventaal (peunen, zwiepen), het in de havens gebezigde steenkolen-Engels (knijverzak, tallieman) en de typisch Rotterdamse bijnamen voor gebouwen en personen (de Koopgoot, de Kromme) aan bod.

  • Wat zeggie? Azzie val dan leggie! Aspecten van het dialect van Rotterdam is een uitgave van Trichis en kost € 9,95 (gelijmd, 128 blz.). ISBN 978 94 92077 30 1

Krommunicatie

Begin dit jaar begon het Vlaamse radioprogramma Hautekiet in samenwerking met schrijfster Ann De Craemer een campagne die bedrijven, diensten en organisaties wilde wijzen op de “krommunicatie” die ze vaak gebruiken. De actie kreeg in Vlaanderen veel aandacht en heeft nu ook een boekje opgeleverd. Hierin wordt ingegaan op de eigenaardigheden van het jargon van de gezondheidszorg, van academisch taalgebruik, van de juridische kromspraak van het recht, van kantoortaal en van het dialect van politiek en bestuurders. Uit elk van deze vijf sectoren wordt ook een min of meer bekende vertegenwoordiger geïnterviewd.

  • Heerlijk helder. Weg met krommunicatie! is een uitgave van Polis en kost € 17,50 (ingenaaid, 160 blz.). ISBN 978 94 6310 005 2

En verder

  • Van Dale groot woordenboek van de Nederlandse taal. In oktober verscheen de vijftiende druk van de driedelige Van Dale. Zie voor meer informatie het jaaroverzicht op blz. 350 van het decembernummer, en de rubriek 'Uit de webwinkel' in het oktobernummer. Van deze nieuwe editie is nu ook een appversie verschenen voor iPhone en iPad. Die bevat de gehele inhoud van het woordenboek, met als extra een aantal taalspelletjes. De iOS-app Dikke Van Dale 15 is voor € 79,99 te downloaden in de Apple App Store. Aan de Android-versie wordt gewerkt.
  • Op-en-top Nederlands. Woordenlijst overbodig Engels van Frens Bakker e.a. Deze herziene en sterk uitgebreide editie van Funshoppen (2010) geeft 15.000 Nederlandse alternatieven voor 7000 Engelse leenwoorden. Stichting Nederlands, € 19,95 (gelijmd, 180 blz.). ISBN 978 94 0213 866 5. Bestel direct bij Onze Taal.
  • Historische fonologie van het Nederlands van Jozef van Loon. Tweede, grondig herziene en uitgebreide uitgave van het boek uit 1986 over de klank van het Nederlands, vanaf de Indo-Europese wortels tot aan de moderne tijd. De auteur is emeritus hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen. Uitgeverij Universitas, € 32,50 (gelijmd, 312 blz.). Bestellingen: www.universitas.be/nl/bookshop. ISBN 978 90 3370 082 8

Zie voor andere afleveringen van de rubriek 'Boeken' het dossier elders op deze website.