Waar komt toitoitoi vandaan?

Toitoitoi (of, met verduidelijkende streepjes, toi-toi-toi) wordt meestal gebruikt om iemand succes te wensen. De kreet is vooral gangbaar in de toneelwereld. Het is volgens Van Dale (2005) ook een bezweringsformule bij het afkloppen. Zo'n formule spreek je uit om als het ware te verhoeden dat iets waar je over spreekt werkelijkheid zal worden. Dus een opmerking als 'Als ik dood ben, wil ik gecremeerd worden' kun je door op tafel te kloppen en toitoitoi te zeggen van zijn 'gevaar' ontdoen. Het is overigens veel gewoner om in zo'n geval even afkloppen! te zeggen; sommige mensen roepen blank hout! (omdat je het gevaar alleen zou kunnen afkloppen op ongeverfd hout). Dit komt allemaal voort uit het bijgeloof dat je het gevaar kunt oproepen door het te noemen.

Toitoitoi stamt uit het Jiddisch. In het Jiddisch werd het voorafgegaan door onberoefen of onbesjriën. In het Bargoens Woordenboek staat: "unberufen, unbeschriejen, vaak gevolgd door toi, toi, toi (...), bezweringsformule waarmee het zojuist genoemde of alleen maar gedachte en daarmee opgeroepen gevaar geneutraliseerd en tot ongenoemd gereduceerd wordt. In joodse mond en vandaar onder andere in toneelkringen. Unberufen/unbeschriejen = Duits, letterlijk: 'onaangeroepen, onbejammerd'."

Marc De Coster vermeldt in zijn Woordenboek van populaire uitdrukkingen, clichés, kreten en slogans (2002) over toitoitoi: "Het betekent gewoon 'veel succes; sterkte; op goed geluk'. Eigenlijk gaat het om een klanknabootsing van het afkloppen op (meestal ongeverfd) hout. Bij het begin van een voorstelling mag men zijn collega geen succes toewensen. Volgens het bijgeloof van variété-artiesten brengt dit alleen maar ongeluk. De formule wordt dan ook gebruikt om onheil af te weren."

Duitsers gebruiken nu nog Hals- und Beinbruch als ze elkaar succes wensen; Franse acteurs roepen elkaar volgens De Coster merde toe en de Britten zeggen break a leg.