Waar komt de uitdrukking nu zijn de rapen gaar vandaan en wat wordt ermee bedoeld?
 

Nu zijn de rapen gaar betekent 'nu zullen we het hebben'. Dit wordt gezegd op een kritiek moment, meestal als er ruzie of trammelant dreigt.

Rapen zijn eetbare knollen, die vooral vroeger vaak het hoofdbestanddeel van de maaltijd vormden. De spreekwoordenboeken zijn het erover eens dat met nu zijn de rapen gaar naar het gerecht wordt verwezen. Waarom deze uitdrukking nu precies gebruikt wordt als er onenigheid dreigt, wordt er helaas niet bij vermeld.

Het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) vermeldt dat de rapen zijn gaar werd gezegd van een vrouw die spoedig zou bevallen. Volgens het WNT kreeg de zegswijze vervolgens een algemene betekenis: “er is een kritiek oogenblik aangebroken, 'nu wordt het mooi', 'nu zullen we het hebben'; vooral gezegd wanneer er oneenigheid dreigt”. Het Junior Spreekwoordenboek van Van Dale (2001) houdt het echter op de volgende verklaring: “Eigenlijk staat er: nu is het gerecht van knolrapen klaar doordat de rapen voldoende gekookt zijn. Als een gerecht klaar is, kan er gegeten worden. De uitdrukking verwijst echter niet naar het begin van een maaltijd maar naar het begin van iets heftigers.”

Raap komt eveneens voor in de veelgebruikte uitdrukking recht voor z'n raap. Met raap wordt hier 'hoofd, kop' bedoeld. In de uitdrukking een stuk in zijn raap hebben ('dronken zijn') wordt raap zelfs spottend als synoniem voor het hele lichaam gebruikt.

Verder komt de uitdrukking met de rapen in de pot gaan nog weleens voor. Dit wordt gezegd van iemands (karige) inkomsten of verdiensten, die geheel aan de kost besteed worden; er kan niets opzijgelegd worden.