Waar komt kraak noch smaak hebben vandaan?

Dat heeft kraak noch smaak wordt gezegd als iets helemaal niet lekker smaakt, maar flauw en laf is. Kraak noch smaak hebben kan ook van andere dingen worden gezegd die niet leuk en/of saai zijn, zoals films, boeken, steden en gebouwen. Varianten van deze uitdrukking zijn daar zit kraak noch smaak aan en daar is kraak noch smaak aan.

Kraak is afgeleid van het werkwoord kraken in de betekenis ‘een scherp, ‘knappend’ geluid maken (als het breekt)’. Als we iets eten, willen we bij de meeste gerechten bij het kauwen een ‘beet’ voelen. Het hoeft niet écht te kraken, maar papperig, doorgekookt eten is nu eenmaal minder lekker. Kraak noch smaak hebben werd mede dankzij het rijm een vaste uitdrukking om aan te duiden dat een gerecht (of iets anders) ‘karakterloos’ is.

Kraken gaat volgens het Etymologisch woordenboek van het Nederlands (EWN) overigens terug op een woord dat in het Protogermaans (de gereconstrueerde oermoeder van de Germaanse talen) moet hebben bestaan: het klanknabootsende krakon, dat gebruikt werd om een krakend geluid aan te duiden. Ook het Engelse crack gaat hierop terug.

Smaak (een afleiding van smaken) gaat eveneens terug op een Protogermaans woord: smakan of smakka. Vergelijk ook het Duitse Geschmack (‘smaak’) en het Engelse smack (dat onder andere ‘smakken’ betekent).