Welke vorm krijgt de persoonsvorm in de volgende zin: 'Jasmijn heeft beloofd dat jij of ik contact opneem/opneemt'?

 

Er is eigenlijk geen variant van deze zin te bedenken die 'lekker loopt'. Er zijn drie mogelijkheden:

  • Jasmijn heeft beloofd dat jij of ik contact opneem.
  • Jasmijn heeft beloofd dat jij of ik contact opneemt.
  • Jasmijn heeft beloofd dat jij of ik contact opnemen.

Het probleem is dat de onderwerpen in deze zin (jij en ik) verschillende persoonsvormen vragen (opneemt respectievelijk opneem). Daarom klinkt zowel zin 1 als zin 2 niet helemaal goed. En als je beide onderwerpen samen opvat als een meervoud, zoals in zin 3, loopt de zin ook niet.

In de Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS, 1997) staat dat de persoonsvorm zich in deze gevallen bij voorkeur aanpast aan het dichtstbijzijnde lid, bijvoorbeeld: 'Jij of wij zullen voor dat kind moeten zorgen.' Als dat zo is, zou zin 1 de voorkeur moeten krijgen, maar toch is dat een twijfelachtige zin.

Een trucje waardoor het niet goed samengaan van onderwerp en persoonsvorm in zinnen als deze minder in het oog springt, is het naar achteren verplaatsen van het tweede deel van de nevenschikking:

  • Jasmijn heeft beloofd dat jij contact opneemt, of ik.
  • Jasmijn heeft beloofd dat ik contact opneem, of jij.
  • Jasmijn heeft beloofd dat jij contact opneemt, of dat ik dat doe.
  • Jasmijn heeft beloofd dat ik contact opneem, of dat jij dat doet.

Ook dit zijn echter geen mooie zinnen. Het is het best de zin te herschrijven, bijvoorbeeld tot:

  • Jasmijn heeft beloofd dat een van ons tweeën contact opneemt.