Waar komt in het krijt staan bij iemand vandaan en wat betekent het?

Deze uitdrukking betekent 'schulden hebben bij iemand'. In het krijt staan is al vanaf de zeventiende eeuw bekend en gaat terug op de gewoonte om iemands schulden met krijt op een lei of de wand te schrijven. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal en Van Dale (2005) vermelden ook de verwante zegswijze met dubbel krijt schrijven: 'iemands rekening tweemaal zo groot maken als ze is'.

Stoett geeft in zijn Nederlandsche spreekwoorden, uitdrukkingen en gezegden nog een andere uitdrukking: iets (met een krijtje) aan den balk schrijven. “Dit zegt men van iets, dat weinig voorkomt, iets zeldzaams. Vroeger, en in sommige streken geschiedt het nog, schreef men merkwaardige gebeurtenissen aan de balken van de zoldering, waar het niet kon worden uitgewischt en gemakkelijk in het oog viel. Zoo teekent men in Friesland, in de herbergen aan den balk op, wie het eerst over ijs, op schaatsen of met paard en slee aangekomen is.”

We kennen ook de zegswijze in het krijt treden ('het gevecht, de discussie met iemand aangaan'), maar dit is een heel ander krijt dan het schrijfkrijtje: het is ontleend aan het Oudhoogduitse Kreiz ('cirkel, kring'). Dit krijt werd rond 1270 al op schrift aangetroffen in de betekenis 'cirkel, kring, strijdperk'. Krijt in de betekenis 'kalk' hebben we ontleend aan het Latijn; creta betekent 'gezuiverd'; creta in de betekenis 'krijt' is een verkorting van terra creta (letterlijk: 'gezuiverde aarde').