Waar komt iets met argusogen bekijken vandaan en wat betekent het?

Iets met argusogen bekijken of volgen betekent 'iets wantrouwend bekijken', 'iets nauwlettend in de gaten houden'.

De zegswijze gaat terug op de Griekse mythologie. Daarin komt een reus voor met honderd ogen over zijn hele lichaam, Argus genaamd (in het Grieks: Argos Panoptes; panoptes betekent 'die alles ziet'). Argus zag dus álles. En toch liep het niet goed met hem af: hij werd gedood door Hermes, de zoon van Zeus. 

De mythe

Zeus had een verhouding met Io, een priesteres. Zijn vrouw Hera vermoedde dat en veranderde Io in een koe. (In een iets andere variant van deze mythe veranderde Zeus Io zélf in een koe om haar voor zijn vrouw te verbergen. Hera vroeg toen aan Zeus de koe als geschenk, en plaatste Argus vervolgens als wachter bij haar.) Hera vroeg Argus om Io te bewaken, omdat ze ervan uitging dat hem niets zou ontgaan. Zeus vroeg aan zijn zoon Hermes de koe te stelen, maar dit plan werd verraden. Toen nam Hermes de gedaante van een herder aan. Het lukte hem Argus in slaap te spelen met heel mooi fluitspel. Hij doodde Argus en bevrijdde Io.

Hera plantte alle ogen van Argus op de staart van haar lievelingsvogel, de pauw. En ze bleef Io (die nog steeds de gedaante van een koe had) kwellen met een horzel, die haar overal volgde en haar veel pijn bezorgde. Om aan die pijniging te ontkomen zwierf Io lang over de aarde rond. Zeus smeekte Hera een einde aan Io's beproeving te maken en uiteindelijk gaf Hera haar in Egypte haar vroegere gedaante terug. Io werd vervolgens moeder van Zeus' zoon Epaphus, die koning van Egypte werd en Memphis stichtte.

In de zegswijze iets met argusogen bekijken is de eigennaam Argus op de achtergrond geraakt. Daarom wordt argusogen ('oplettende blik') met een kleine letter geschreven. Elders op deze website vindt u meer voorbeelden van eigennamen die hun hoofdletter verliezen.

Met argusogen heeft trouwens niets te maken met argwanend. Daarin is arg een nevenvorm van erg; wanen betekende vroeger ook 'menen, denken, vermoeden'.