Waar komt iemand mores leren vandaan?

 

Iemand mores leren betekent 'iemand flink de waarheid zeggen' of 'iemand (hard) straffen'.

In het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) staat hierover: “De uitdrukking is afkomstig uit de Latijnse scholen, die sinds de vroege middeleeuwen werden gesticht en in de loop van de 19e eeuw plaatsmaakten voor de gymnasia. Mores (meervoud van mos: 'gewoonte') is Latijn voor: 'zeden, goede manieren, gebruiken'. Vroeger betekende de uitdrukking: 'iemand leren hoe hij zich moet gedragen', met name binnen een bepaalde groep. Omdat dit meestal naar aanleiding van een misdraging geschiedde, werd de betekenis gaandeweg: 'iemand scherp terechtwijzen, straffen, ervan langs geven'. Bij studentencorpora gebruikt men mores nog steeds voor 'de regels'.”

Mores komt ook voor in de Latijnse uitdrukking 'O tempora, o mores!' Deze uitdrukking kan vertaald worden met: 'In wat voor tijden leven we toch, met wat voor gewoonten!' De Romeinse redenaar Cicero (106-43 v.Chr.) gebruikte 'O tempora, o mores' in een redevoering om het morele verval in het Romeinse Rijk te typeren. 'O tempora, o mores!' wordt in veel gevallen ironisch gebruikt: 'Waar moet het heen met de wereld?' Vaak wordt het mensen in de mond gelegd die onterecht zouden klagen (zeuren) over de moderne tijd.