Waar komt iemand de volle laag geven vandaan?

 

Als je iemand de volle laag geeft, geef je hem ervanlangs. Dat kan betekenen dat je iemand met iets bekogelt, maar ook dat je iemand flink de waarheid zegt of hem uitscheldt.

Deze uitdrukking gaat volgens het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) terug op gevechten die op zee werden gevoerd. Met een laag werd een rij kanonnen aan één kant van een oorlogsschip bedoeld. Een ander schip de volle laag geven betekende dat alle kanonnen uit die rij tegelijk een salvo afvuurden. De volle laag kreeg vervolgens de betekenis 'een salvo', en later (vanaf het einde van de zeventiende eeuw) ook de figuurlijke betekenis 'een flinke uitbrander, schrobbering'.

F.A. Stoett geeft de variant iemand de gladde laag geven. De gladde laag betekent 'het geschut op het bovendek van een schip'. Een glad dek is een benaming voor een dek dat onafgebroken van voor tot achter doorloopt. Een dek waarbij dat niet zo is, wordt een gebroken dek genoemd.

Het Woordenboek der Nederlandsche Taal vermeldt de volgende varianten: “iemand de (volle, gansche of gladde) laag geven (vroeger ook: inleggen [= bestoken met]), alle stukken die zich aan één zijde van het schip bevinden tegelijk op hem afschieten; fig.: hem met een vloed van woorden of verwijten overstelpen.” Het Duits kent de uitdrukking ook (einem die volle Lage geben), net als het Deens (at give en det glatte lag).

Je kunt natuurlijk ook de volle laag krijgen – dan ben je het slachtoffer van een woede-uitbarsting of andere 'aanval'.