Wat betekent Hou je haaks! en waar komt deze uitdrukking vandaan?

Hou je haaks! (of Houd je haaks!) wordt vaak bij het afscheid nemen gezegd. Het betekent ongeveer hetzelfde als ‘Het beste!’, ‘Hou je taai!’, ‘Hou je goed!’, ‘Houdoe!’

Haaks heeft in deze uitdrukking oorspronkelijk de letterlijke betekenis ‘rechtop’. Hou je haaks! betekende eigenlijk: ‘zorg dat je haaks blijft staan ten opzichte van het grondoppervlak’. Van daaruit kreeg het de betekenis ‘zorg dat je je goed staande houdt’, ‘hou je goed’.

Haaks betekent oorspronkelijk ‘rechthoekig, in een (keurig) rechte hoek’, Later ontstond de betekenis ‘in orde, goed’, vermoedelijk onder invloed van een andere uitdrukking: in de haak zijn (‘zuivere rechte hoeken hebbend’, en later: ‘in orde zijn’). De haak waar het in beide gevallen om gaat, is timmergereedschap: een winkelhaak.

In winkelhaak betekent winkel overigens ook ‘hoek’. Winkel is vermoedelijk verwant met wenken (oorspronkelijk: ‘een zijwaartse beweging maken’). Winkel (‘hoek’) kreeg al rond 1300 de betekenis erbij die tegenwoordig verreweg het gebruikelijkst is: ‘ruimte waar goederen worden verkocht’. Een winkel was oorspronkelijk een hoek(je) op straat of in een gebouw waar kooplui hun waren uitstalden.