Wat betekent de uitdrukking ‘Het is hondenweer’ en waar komt het woord hondenweer vandaan?

‘Het is hondenweer’ betekent ‘het is heel slecht weer’. Er werd letterlijk mee bedoeld: ‘zulk slecht weer dat je zelfs een hond naar binnen zou halen’.

Vermoedelijk is hondenweer ontstaan onder invloed van de uitdrukking weer om er geen hond door te jagen. Ook die uitdrukking betekende ‘heel slecht weer’. Ze herinnert aan de tijd dat honden vaak slecht werden behandeld. Dat blijkt ook uit uitdrukkingen als een hondenbaan hebben en neergeschoten worden/sterven als een hond.

In sommige naslagwerken is een andere verklaring te vinden: hondenweer zou een verbastering zijn van ‘onte weer’. Ont is een oud woord voor ‘slecht, smerig’, dat alleen nog voorkomt in dialecten. Volgens deze verklaring werd onte weer in de loop van de tijd niet meer herkend. Daardoor werd het verbasterd tot hondeweer (een geval van volksetymologie). Deze verklaring is echter niet plausibel. Het Duits kent namelijk het woord Hundewetter en het Frans temps de chien – sterke aanwijzingen dat het ook in het Nederlands oorspronkelijk gaat om ‘weer waar je eventueel alleen een hond aan zou blootstellen, en zelfs dat niet’.

Hondenweer of hondeweer?

Volgens de officiële spelling is alleen hondenweer juist. Omdat het een woord is dat figuurlijk wordt gebruikt, hebben veel taalgebruikers de neiging de n weg te laten: hondeweer. Daar is op zichzelf niets op aan te merken. Op onze spellingwebsite Spellingsite.nu staat naast hondenweer het niet-officiële alternatief hondeweer.