Waar komt Er is geen kruid tegen gewassen vandaan?

 

Als ergens geen kruid tegen gewassen is, wil dat zeggen dat je ergens geen invloed op hebt; je staat machteloos. Het wordt gezegd van zaken, ontwikkelingen of personen die zo sterk zijn dat ze niet tegen te houden zijn. Bijvoorbeeld: 'Ik probeerde de ruzie nog te sussen, maar er was geen kruid tegen gewassen' en 'Ik heb de luiken echt goed vastgezet, maar tegen zulke rukwinden is geen kruid gewassen.'

Volgens het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) betekent kruid hier 'geneesmiddel'. Wassen is een verouderd werkwoord dat 'groeien' betekent. Letterlijk wil Er is geen kruid tegen gewassen dus zeggen dat ergens geen geneesmiddel voor bestaat. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal vermeldt: “Daar wast (ook: is gewassen) geen kruid voor of tegen, daar is niets aan te doen, daartegen bestaat geen remedie, dat is niet te verhelpen; voor of tegen den dood e.d. is geen kruid gewassen.” Tegenwoordig wordt alleen het voltooid deelwoord gewassen en het voorzetsel tegen gebruikt in deze uitdrukking.