Wat betekent de uitdrukking ‘De kruik gaat zo lang te water tot hij barst’, en waar komt die vandaan?

‘De kruik gaat zo lang te water tot hij barst’ (of ‘ze barst’, of ‘breekt’) betekent: ‘het gaat een keer fout’, ‘het loopt een keer mis’. Het is een waarschuwing voor iemand die iets blijft doen wat gevaarlijk is of waar risico’s aan kleven. De uitdrukking wordt ook wel gebruikt als het al fout ís gegaan; dan klinkt er ook berusting in door. 

Vroeger haalden mensen water uit een put met een stenen kruik. Vroeg of laat ging dat mis: het was haast onvermijdelijk dat de kruik een keer hard tegen de stenen muur van de put zou slaan en dus zou barsten of breken.

Al in de Middeleeuwen werd deze beeldspraak gebruikt voor mensen die risico’s namen: als ze dat bleven doen, moest het wel een keer fout aflopen. In een versie van de Reinaert (het verhaal dat bekend is als Van den vos Reynaerde) staat: “So langhe gaet te water die cruuc, dat si breect ende valt an sticken”.