Waar komt de uitdrukking ‘Daar helpt geen lievemoederen aan’ vandaan en wat wordt ermee bedoeld?

‘Daar helpt geen lievemoederen aan’ betekent ‘dat is niet te vermijden, dus het heeft geen zin lieve dingen te zeggen of te smeken’. Een variant is: ‘Daar helpt geen moedertjelief (of moederlief) aan.’

Met deze uitdrukking werd letterlijk bedoeld dat het niet zou helpen om ‘lieve moeder’ of ‘moedertjelief’ te zeggen. Met andere woorden: de tactieken die je vroeger gebruikte om iets gedaan te krijgen bij je moeder (‘Moedertjelief, mag ik nog een stuk taart? Alsjeblieft? Lieve moeder?’) zullen je niet helpen. Het is onvermijdelijk dat het niet zal gaan zoals jij wilt.

In het boek Proverbia Communia (Latijn voor ‘algemene spreekwoorden’) uit 1495 staat “Daer en es gheen liefmoederen aen”, met als toelichting de Latijnse spreuk ‘Non dic care pater quia non parcit neque mater’ (vertaald: ‘Zeg niet lieve vader, want hij ontziet je niet, net zomin als je moeder’). In latere eeuwen kwamen weleens varianten voor als ‘Er was geen lieve vaderen of moederen aan.’

Inmiddels zijn de vaders uit de uitdrukking verdwenen. Misschien dacht men later dat moeders eerder bezweken voor vleierij dan vaders. Het is ook mogelijk dat het belangrijker was om je moeder te vleien dan je vader, omdat kinderen vroeger meer met hun moeder dan met hun vader te maken hadden.