Print deze pagina

Abraham, Sara gezien hebben

Waar komen Abraham gezien hebben en Sara gezien hebben vandaan?

Sara gezien hebben betekent 'vijftig geworden zijn'; het wordt van vrouwen gezegd. Mannen die 50 worden, zien Abraham.

De zegswijze Sara gezien hebben komt in Van Dale pas voor het eerst voor in de laatste uitgave (de veertiende uit 2005). Sinds 1992 (de twaalfde druk) geeft Van Dale wel sara, een benaming voor de "pop van brooddeeg, banket, vlees of stof in de vorm van een oude vrouw, die een vrouw op haar vijftigste verjaardag ten geschenke wordt gegeven".

Sara gezien hebben is waarschijnlijk afgeleid van de zegswijze Abraham gezien hebben. De bijbelse figuren Abraham en Sara waren man en vrouw; zij kregen op hoge leeftijd nog een zoon. Abraham gezien hebben komt in Van Dale voor sinds de vierde druk (1898), met de betekenisomschrijving: "gezegd van iemand die reeds 50 jaar oud is en nog ongetrouwd". In de drukken daarna worden als betekenissen gegeven 'hij is al 50 jaar oud' en 'hij is gestorven'. In de tiende druk (1976) is die laatste betekenis geschrapt. F.A. Stoett vermeldt Abraham gezien hebben ook in deze betekenissen: als variant van ad patres zijn ('naar zijn voorvaderen zijn, gestorven zijn') en in de betekenis 'vijftig jaar zijn (en nog vrijgezel)'. Tegenwoordig wordt Abraham gezien hebben maar in één betekenis gebruikt: 'vijftig jaar geworden zijn'.

De zegswijze is ontstaan naar aanleiding van een bijbelpassage, Johannes 8:56-58. Jezus is in deze passage in een discussie verwikkeld in de tempel. "'De Joden zeiden: 'U bent nog geen vijftig en u zou Abraham gezien hebben?' 'Waarachtig, ik verzeker u,' antwoordde Jezus, 'van voordat Abraham er was, ben ik er.'" Zijn toehoorders zijn verbaasd dat Jezus zo over Abraham spreekt, terwijl die al heel lang voor Jezus' geboorte was overleden.

Over Sara gezien hebben is in de oudere (spreek)woordenboeken niets te vinden. Alleen in Nederlandse spreekwoorden, spreuken en zegswijzen van K. ter Laan staat zij is de Sara, met als betekenisomschrijving 'zij is al op vergevorderde leeftijd en is nog moeder geworden'. Ter Laan verwijst hier naar een andere bijbelpassage (Genesis 18:10-12): "Toen zei een van hen: 'Ik kom over precies een jaar bij u terug en dan zal uw vrouw Sara een zoon hebben.' Sara, die in de ingang van de tent stond, achter de man, hoorde dat. Nu waren Abraham en zij op hoge leeftijd gekomen en de jaren dat een vrouw vruchtbaar is, lagen al ver achter haar. Daarom lachte ze in zichzelf." Tegenwoordig betekent zij is de sara voor de meeste mensen 'zij is vandaag vijftig geworden', net als zij heeft Sara gezien.

Trefwoorden

terug
voorjaarsbanner

banner ITV

taalkalender