Waar komt achterbaks zijn vandaan en wat betekent het?

Als iemand achterbaks wordt genoemd, wil dat zeggen dat het een stiekemerd is. Het is iemand die van alles uitspookt en bekonkelt achter de rug van anderen om.

Bak betekent hier ‘rug’. De precieze herkomst van dit bak is helaas niet bekend. Het is mogelijk afkomstig uit een Scandinavische taal, net als het Engelse backAchterbaks betekent dus letterlijk ‘achter de rug’. Van daaruit ontstond de figuurlijke betekenis ‘buiten het zicht van anderen’, ‘stiekem’. De slot-s van achterbaks is de s waarmee bijvoeglijke naamwoorden worden gevormd, zoals ook bij woorden als binnenlands, boers en slaafs is gebeurd.

Bakboord

In bakboord zit hetzelfde bakBakboord betekent dus letterlijk ‘rugboord’. De achttiende-eeuwse taalkundige Balthazar Huydecoper omschreef bakboord als volgt: “de zyde van ’t schip, daar de stierman [stuurman] ’t roer in den rechter arm houdende naar toe gekeerd is”. De stuurman stond dus vroeger met zijn linkerschouder naar de boeg van het schip gekeerd, met zijn rug naar de ‘linkerkant’ dus, terwijl hij met zijn rechterarm het roer bediende. Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands vermeldt: “Bij boten en schepen met een puntige achtersteven werd het roer traditioneel rechts gemonteerd (aan het stuurboord). De stuurman stond dus met zijn rug naar het linkerboord.”