Weinig studenten Nederlands door ‘saai’ schoolvak Nederlands?

In de discussie over de afname van het aantal studenten Nederlands wijzen veel mensen met de beschuldigende vinger naar het schoolvak Nederlands. Dat zou saai zijn, gaat te weinig in op literatuur en te veel op trucjes. Geen wonder dat middelbare scholieren geen zin hebben om hier nóg meer tijd aan te besteden als ze eenmaal gaan studeren. Is die beschuldiging terecht? Is de terugloop van het aantal studenten Nederlands inderdaad grotendeels te wijten aan dat schoolvak?

Als u niet alleen stemt, maar ook een reactie achterlaat (wat we hopen!), zeg er dan nog even bij wat u gestemd hebt. Uw stem wordt niet vermeld bij uw reactie.

Deze poll is gesloten. De uitslag was als volgt:

vooral te wijten aan de saaiheid van het schoolvak Nederlands(177 stemmen, 31%)

te wijten aan heel andere factoren(402 stemmen, 69%)

Velden met een * zijn verplicht.

Reacties Er zijn 51 reacties

Peter De Reijke

Nederlands is inderdaad een saai vak geworden, en dat kun je het beste zien aan de centrale examens: vaak stroperige, zweverige teksten die worden gevolgd door 16 vragen van het type: “Hoe verhoudt alinea 7 zich tot alinea 8 ?”, met 4 antwoordopties. Daar krijg je de leerlingen niet enthousiast voor. Het moeten esoterische genootschappen zijn, de mensen die dit soort examens zitten te bedenken; zonder voeling met de leefwereld van hedendaagse jongeren. Kijk ik naar de inhoud van de gangbare leerboekjes, dan zie ik een hoop truttigheid: “Vat dit artikel samen in niet meer dan 20 woorden”. Ook niet inspirerend. Het zou best anders kunnen: Leg 5 en 6 vwo bijvoorbeeld een paar verhitte betogen in de krant (dan gaan ze die ook eens lezen) van politici voor over prangende thema’s als klimaat en migratie; dwing de leerlingen om ook een stevig pak achtergronddocumentatie te verorberen om kennisachterstand over de kwestie weg te werken; en laat ze dan de teksten beoordelen vanuit alle criteria (spelling, grammatica, stijl, structuur, drogredenen, geloofwaardigheidscriteria). Stevige kost, er moet hard voor worden gewerkt, en je moet er ook een docent voor hebben die erin gelooft en erin wil investeren. Voldoet iedere docent Nederlands aan die voorwaarde ? Denk het niet.

Maar er is meer. De verengelsing van het hoger onderwijs verleidt havisten en vwo’ers tot het misverstand dat ze dat stomvervelende vak Nederlands binnenkort niet eens meer nodig hebben - dus waarom moeten ze er dan zo door worden getreiterd ? Dat 90 % van de afgestudeerden tzt in de Nederlandse arbeidsmarkt terechtkomt en daar dan blijk gaat geven van een erbarmelijke beheersing van de Nederlandse taal - dat is toekomstmuziek waar de leerlingen geen oren naar hebben.

Gaat de terugloop van het aantal neerlandistiekstudenten een schrijnend tekort aan eerstegraadsdocenten Nederlands veroorzaken ? Welnee; ik voorspel u dat binnen een paar jaar de dan fungerende onderwijsminister scholen “experimenteervrijheid” zal gunnen met een examenformule zonder Nederlands als kernvak. Het is dan alleen nog maar een pakketgebonden vak. Nog wat later verdwijnt het vak helemaal uit de bovenbouw - een beetje kofschippen en wat andere herhaalroutines in de onderbouw is wel genoeg. Het tekortprobleem gaat zichzelf oplossen.

Dus kies twee speerpunten als je het verloop van het vak wilt stoppen: 1 Herijk de stof en de exameneisen en ook de inhoud en de organisatie van de examens (laat kandidaten bijv. weer creatieve essays schrijven zoals in mijn tijd, ik ben nu 69 - geeft gedoe bij de correctie, maar dat valt op te lossen); zorg ook voor docenten die ambitieus genoeg zijn voor het drastisch vernieuwde programma; 2 Stop de verengelsing van het hoger onderwijs.

Nog wat dit laatste betreft: de argumenten die vooral door hogeronderwijsbestuurders worden aangevoerd voor de verengelsing deugen nergens voor. Eén van die argumenten is dat de wetenschappelijke kwaliteit van het hoger onderwijs ermee gediend zou zijn. Laatst was ik als toegevoegd afstudeerbegeleider betrokken bij de wording van de masterscriptie van een studente aan een Nederlandse uni. Uiteraard was haar scriptie in het Engels. Haar Engelstalige thesis tutor had haar verboden, Nederlandstalige bronnen te gebruiken (“not allowed”). Wat jammer, want het onderwerp ging nu net over een thema waarin in het Nederlands taalgebied voortreffelijke publicaties zijn verschenen ... De verengelsing leidt dus ook nog eens tot vernauwing en reductie. Maar voor de inhoud en de positie van het vak Nederlands is deze hype zonder meer verwoestend.

susan delsing

Ik ben al een tijdje uit het onderwijs (ben nu 61) maar geef wel NT2 (NEderlands als tweede taal) lessen met heel veel plezier omdat ik zoveel van taal houd. Ik heb alle reacties even goed doorgelezen en ik ben het vooral eens met de mensen die schrijven dat een degelijke basis leggen in het Basisonderwijs (het heet niet voor niks dus zo) moet beginnen. Net als in het rekenonderwijs zijn ze hier dus finaal de weg kwijt geraakt door alle vernieuwingen en hoge werkdruk. Ik heb in 2000-2002 de versnelde Pabo gedaan. Hier werd ik vooral aangetrokken tot de lesmethodes van Maria Montessori die een prachtige opbouw heeft ontwikkeld voor het taalonderwijs voor kinderen en dat begint bij vier jarigen. Helaas worden zelfs op de Monessori scholen haar prachtige materialen vrijwel niet meer gebruikt. En daarna tijd voor verdieping op de middelbare scholen: poezie, literatuur, gesprekken (filosofiesch en maatschappelijk naar aanleiding van de gelezen boeken), opstellen, spreekbeurten. Heerlijk. Dus? Wat let ons?

Daniël

De tanende belangstelling heeft vast heel veel oorzaken (verengelsing, universiteiten die hippe studies zoals mediawetenschap of communicatiekunde zijn gaan aanbieden, minderwaardigheidscomplexen), maar die ontwikkeling keer je niet. Het beste medicijn is, denk ik, het vak op de middelbare school weer leuker maken, door vooral docenten meer vrijheid te geven en de verlammende invloed van beleidsmakers, belangenverenigingen en samenwerkende koepels drastisch in te perken.
Er zijn ruim voldoende elementen in de taal te verzinnen die jongeren aanspreken. Meer literatuur, zeker, maar ook hoe taal werkt in de samenleving, verschillende vormen van taalgebruik, creatief schrijven, taalgeschiedenis… noem maar op. Mijn dochter heeft op het vwo geloof ik wel veertig keer een ‘betoog’ moeten schrijven, steeds volgens een vast ‘format’. Dodelijk.
Maar op de middelbare school moet het gebeuren, dáár kiezen kinderen een vervolgopleiding. En ja, om op de middelbare school meer aandacht te kunnen besteden aan de leuke kanten van taal, moeten kinderen op de basisschool waarschijnlijk meer basiskennis opdoen…

José Deblaere

Een nieuwe “Toren van Babel” is na herlezing van het verhaal niet ver meer af : een door “God” gestuurde spraakverwarring om een opgelegde vervullende wereldpopulatie te verwezenlijken. De eigenheid -meer bepaald op taalgebied- vrijwaren door gedegen studie is nu een dwingende opdracht.

Matthias Wagenaar

Ik denk dat het probleem veel breder ligt en eerder te maken heeft met de afnemende status van de geesteswetenschappen. In de natuurwetenschappen en de techniek worden grote stappen voorwaarts gezet. Dáár komen de innovaties vandaan en de nieuwe, spannende theorieën. Deze vakken spreken tot de verbeelding. Als je een taal studeert, is de impressie dat je geen vak leert, maar een hobby. Elke poging om het vak leuker te maken, versterkt dit al gauw. Bovendien blijkt de Nederlandse taal nogal vervangbaar: voor de ict en als je iets op internet wilt opzoeken, kom je een stuk verder met het Engels. In de omgang is het de lingua franca. Verder kleeft aan het Nederlands een duf imago. Om iets in de markt spannend en begerenswaardig te maken, kiezen bedrijven al heel snel Engelse termen. Alleen als je voor saai en degelijk wilt doorgaan, adverteer je in je moerstaal. Nederlands lijkt achterhaald en richt zich ‘dus’ op het verleden. Het vormt in ieder geval geen onderdeel van de toekomst, lijkt het. Literatuuronderwijs versterkt dit beeld enkel. Daarbovenop kleeft aan het docentschap de stoffigheid van een bibliothecaris. Ook de gedragen kleding op mijn middelbare school werkte hieraan mee.

Verder nog wat zeer persoonlijke opmerkingen over literatuur mijnerzijds: Nederlandse literatuur is lang niet zo goed als bijvoorbeeld de Russische. Bovendien is literatuuronderwijs heel eenzijdig en wordt er in Nederland snel voorbij gegaan aan de overige kunsten. Waarom geen wetsteksten (zeer nuttig in het dagelijks leven!), of filosofische primaire teksten lezen? Daar leer je immers nog wat van. Maak het eerder lastiger en uitdagender dan leuker en makkelijker. Daardoor stijgt de status. Zie ik ook de status die wiskunde geniet.

Frank Renders

Een vak is zo saai (of boeiend) als de leraar.

Dubois Erik

Ik vind goed Nederlands spreken mijn hele leven (74) al belangrijk.
Wegens het beperkte taalgebied en steeds snellere wetenschappelijke en vele andere ontwikkelingen die ons wereld-sociaal en -economisch leven beheersen, zal de behoefte aan het communiceren in verschillende wereldtalen steeds noodwendiger maken. Het dagelijks meermaals beroepsmatig en privé gebruik van deze talen zullen op termijn onze moedertaal beinvloeden en vermoedelijk ooit degenereren tot een lokaal fenomeen, of we dat nu willen of niet.

lucy van dael

dat docenten nederlands in het middelbaar onderwijs niet meer de vrijheid hebben om door hun specifieke eigen invalshoeken te inspireren en vaak de verworvenheden van hun universitaire achtergrond niet kunnen delen met hun ll. vanwege idiote regelgeving is een belangrijke oorzaak. Een leraar moet kunnen inspireren en heeft daar de ruimte voor nodig. Door de laksheid en ondeskundigheid in het basisonderwijs (onkunde over de werking van het kinderbrein) waar spelling,grammatica, dictee en leesvaardigheid idealiter aangeleerd zou moeten worden moeten zij zich daar op de middelbare school mee bezighouden hetgeen niet zo zou moeten zijn.

 

S.Sailing

Heb gestemd: “te wijten aan heel andere factoren”.
Het vak Nederlandse taal heb ik nooit als “saai” ervaren; evenmin op de universiteit (al werd het daar al flink “gespoeld”), andere talen trouwens ook niet. De Nederlandse taal zit hier dan ook flink in het verdomhoekje. Dat zit nu eenmaal in de aard van het beestje: flink afgeven op alles wat je eigen is; het Nederlands - in feite de hele Nederlandse cultuur - zou hier het liefst compleet verdwijnen. Kijk dan eens naar de Vlamingen; die overtreffen ons in zo goed als alles op taalgebied; zij missen bepaald geen gevoel voor understatement (parabool zou hier correcter in de leer zijn) en kunnen ons op taalgebied nog heel wat leren, ook wat betreft poëzieleer trouwens. Zoals bekend, zijn ze hier er vooral op gebrand “een soort” Engels te spreken ter vervanging het Nederlands (staat ook interessanter, “mondiaal” en is meer toegespitst op de ICT-wereld, en de universiteiten lopen ermee voorop, natuurlijk). Sprák men maar verantwoord en correct de Engelse taal; dat is nog zo eenvoudig niet, en zeker niet voor iedereen weggelegd.
Juist ten gevolge van al deze negatieve ontwikkelingen de Nederlandse taal betreffende en, daarbij het feit dat het ratjetoe-taaltje dat nu nog voor Nederlands moet doorgaan  
en dat compromisloos, door de overheid voorop, wordt gepromoot, zou het vak Nederlands op middelbare scholen (maar ja, wat stelt het totaal-pakket aan onderwijs tegenwoordig nog voor op school?) een extra zware impuls moeten krijgen, wil het nog als volwaardige taal overleven: ophouden met vervuilen, versimpelen en infantiliseren graag, en logisch onderbouwen, met zoals vroeger, grammaticale en causale verbanden.
Als je tien keer op je hoofd moet krabben om bijvoorbeeld een eenvoudige tekst in een overheids-orgaan (taalkundig) te begrijpen, en vooral, om die op zijn merites te kunnen beoordelen, betekent dat, dat de inhoud taalkundig niet (meer) voldoet, te weten: het overbrengen op een publiek van het gedachtengoed van de opsteller.
Begin weer eens met boeken lezen - dat is immers de basis voor alle wetenschap - in goed Nederlands uiteraard, en besteedt minder tijd aan scherm-gedoe (daar word je uiteindelijk gek van).  Een betere opleiding van de leraren kan ook geen kwaad; dat begint natuurlijk met meer betalen dan wat je met een krantenwijk verdient.

jan de pauw

Nederlands zit al jaren in het verdomhoekje. Velen beschouwen het als een taal die in Nederland niet meer thuis hoort. Docenten zijn terughoudend geworden om Nederlands nog echt te onderwijzen, laat staan om taalfouten te verbeteren. Universiteiten schakelen steeds meer over naar doceren in het Engels. Wie nu nog Nederlands studeert, moet zich wel echt een slome voelen.