uitdrukkingen en spreekwoorden

Nieuwsgierig Aagje / aagje
In de aap gelogeerd zijn
Nu komt de aap uit de mouw
Dat het een aard heeft
Abraham, Sara gezien hebben
Achter de geraniums zitten
Een adder aan zijn borst koesteren
Advocaat van de duivel spelen
Afgezaagd zijn
Het afleggen
Alea iacta est (De teerling is geworpen)
Alle / aller ogen zijn gericht op Kwatta
Alles kits
Alles op haren en snaren zetten
Een appelflauwte hebben
Appeltje-eitje
Een appeltje met iemand te schillen hebben
Iets met argusogen bekijken
Je zal ze de kost moeten geven
Nogal wiedes
Baat / baad / baadt het niet, dan schaad / schaadt het niet
Aan de bak komen
Balen als een stekker
Over de balk gooien
Barbertje moet hangen
Volgens Bartjens
Ergens geen been in zien
De beest uithangen
Beid / beidt uw tijd
Er bekaaid vanaf komen
Bekaf zijn
Ben je belatafeld!
Te berde brengen
De berg heeft een muis gebaard
Niet door de beugel kunnen
Bezint eer ge begint / verzint eer ge begint
De bietenbrug op gaan
Je biezen pakken
In een goed blaadje proberen te komen
Blauw bloed hebben
Van de blauwe knoop zijn
Blauwe maandag
De bloemetjes buitenzetten
De bodem ingeslagen / in geslagen
Aan de boemel zijn
Lachen als een boer met kiespijn
Van de bok dromen
De bolworm steekt hem
De bom is gebarsten
In de bonen zijn
Op de bonnefooi
Op de bon geslingerd worden
Boontje komt om zijn loontje
Een bord voor je kop hebben
Iets op je bord / brood krijgen
Bos hout voor de deur
Boter aan de galg smeren
Een boterbriefje halen
Boter op je hoofd hebben
Botertje tot de boom
Botje bij botje leggen
Je kunt me de bout hachelen
Van de bovenste plank
Brave hendrik
De breeveertien op gaan
In / op de bres staan / springen
Ergens een broertje dood aan hebben
Brood en spelen
Broodje aap, broodjeaapverhaal
Broodmager zijn
Bruggen slaan / bouwen
Er de brui aan geven
Brutaal als de beul
Twee / vier handen op één buik
Buitenbeentje
Buiten westen raken
Naar Canossa gaan
Geen cent te makken
De chemie ontbrak
In conclaaf gaan
In de contramine zijn
Iemand de das omdoen
Als een dertientje
Die / wie het eerst komt, het eerst maalt
Door dik en dun
Een zware dobber aan iets hebben
Een donkerbruin vermoeden hebben
Eruitzien als de dood van Ieperen
De dood in de pot
De dood of de gladiolen
Op zijn dooie akkertje
Voor de draad ermee!
De draak steken met iets
Driemaal is scheepsrecht
Een dronkemansgebedje doen
(Nog niet) droog achter de oren
De druiven zijn zuur
Eieren voor zijn geld kiezen
Dat is het hele eiereneten
Te elfder ure
Op z’n elfendertigst
Iemand op zijn falie geven
Op de fles gaan
Flink in de bus blazen
Een fluitje van een cent
Flux de bouche
Met de Franse slag
Iets van je gading vinden
Naar de gallemiezen gaan
In het gareel lopen
Met de gebakken peren zitten
Van gedachte / gedachten wisselen
De gedoodverfde winnaar
Het geheim van de smid
Zo gek als een deur
In het geniep
Dat is je geraden
Veel geschreeuw en weinig wol
In het gevlij / gevlei komen
Gewogen en te licht bevonden
Zo gewonnen, zo geronnen
Goedkoop is duurkoop
Het te gortig maken
Zijn gram halen
Iemand te grazen nemen
Grip / greep op iets krijgen
Hou je haaks
Niet in de haak zijn
De haan kraaide driemaal
Haar op de tanden hebben
Een haar van de hond
Op de hak nemen
Van de hak op de tak springen
Op halfzeven
Hamvraag
De handdoek in de ring gooien
Hand-en-spandiensten
De hand in eigen boezem steken
Je handjes (mogen) dichtknijpen
Hart onder de riem / riem onder het hart (herkomst)
Om de haverklap
Van haver tot gort
Het heen-en-weer krijgen
Heg noch steg weten
Heitje voor een karweitje
Iemand over de hekel halen
Het hemd is nader dan de rok
Hem / em / ’m smeren
De heilige hermandad
Om de hete brij heen draaien
Tegen heug en meug
Het op je heupen krijgen
Onder één hoedje spelen
Holland op z’n smalst
De hond in de pot vinden
Te hooi en te gras
Iemand (de) hoorns opzetten
Hoteldebotel zijn
Van hot naar haar
Op eigen houtje
Huilen met de pet op
IJs / eis en weder dienende
In een ivoren toren zitten
Geef ’m van jetje
De jongens van Jan de Witt
Joost mag het weten
Ergens geen jota van snappen
Aan de kaak stellen
Kachel zijn
Kant-en-klaar
Iemand op de kast jagen
De kat de bel aanbinden
Kat in ’t bakkie
De kat op het spek binden
Voor de kat z’n viool
Om des keizers baard
Iets op de keeper / keper beschouwen
Van een koude kermis thuiskomen
Roken als een ketter, vloeken als een ketter
Het in Keulen horen donderen
Kielekiele
Kiezen of kabelen
Een kink in de kabel
Het is zo klaar als een klontje
Dat klopt als een bus
De kluts kwijtraken
Iets onder de knie krijgen
Geen knip voor de neus waard zijn
De knoop doorhakken
Je knopen tellen
Naar de knoppen gaan
Dat haal je de koekoek
De kogel is door de kerk
Het zijn niet allen koks die lange messen dragen
Komt men over de hond, dan komt men ook wel over de staart
Komt voor de bakker
De koninklijke weg gaan
Zijn kont tegen de krib gooien
De kool en de geit sparen
Iets de kop indrukken
Iets op de kop tikken
Iets/iemand op de korrel nemen
Kortaangebonden zijn
Korte metten maken
Het kostte wat het kost / het koste wat het kost / koste wat het kost / kost wat kost
Het gaat me niet in de koude kleren zitten
De kous op de kop krijgen
Kraak noch smaak hebben
In het krijt staan
De kroon spannen
Er is geen kruid tegen gewassen
Wie een kuil graaft voor een ander ...
Met kunst- en vliegwerk
Te kus / kust en te keur
Iemand de volle laag geven
De laatste loodjes wegen het zwaarst
Ergens lak aan hebben
De lakens uitdelen
Lakmoesproef
Ergens een lans voor breken
Op je lauweren rusten
Ledigheid is des duivels oorkussen
Ter leering ende vermaeck
Van leer trekken
Het leeuwendeel
Leven in de brouwerij brengen
In lichtelaaie / lichterlaaie
Zijn licht niet onder de korenmaat zetten
Liefdewerk oud papier
Van likmevestje
Lik op stuk
Iemand links laten liggen
Listen en lagen
Iemand de loef afsteken
Iemand een loer draaien
Lood om oud ijzer
Het loodje leggen
Van lotje getikt zijn
Lou loene
Iemand niet kunnen luchten of zien
Luistervinkje spelen
Door de mand vallen
Iemand de mantel uitvegen
Voor de mast zitten
Op het matje moeten komen
Een mens lijdt dikwijls het meest ...
Mijl op zeven
Met tijd en stro rijpen de mispels
De laatste der Mohikanen
Monddood maken
Iemand mores leren
Iemand iets op de mouw spelden
De mug uitzijgen en de kemel doorzwelgen
Naatje pet
Tot nader order / tot nader orde
Doen alsof je neus bloedt
Door de neus boren
Iemand de nieren proeven
Niet voor één gat te vangen zijn
Op het nippertje
Nolens volens
Met de noorderzon vertrekken
In je nopjes zijn
Nul op het rekest krijgen
Olie op de golven gieten
Om niet
Een ongelikte beer
Onthand
Iemand een oor aannaaien
Je laatste oortje versnoept hebben
Oostindisch doof
In het ootje nemen
Ergens voor opdraaien
In vol ornaat
Oude koeien uit de sloot halen
Op rozen zitten
Op de schop
Over het paard getild
Een gegeven paard niet in de bek kijken
Op zijn paasbest
In het pak genaaid zijn
Niet bij de pakken neerzitten
Pal staan voor iets
Voor pampus liggen
Opgelegd pandoer
Pappen en nathouden
Ik ken mijn Pappenheimers
Parels voor de zwijnen
Als Pasen en Pinksteren op één dag vallen
Een patstelling
Peentjes zweten
Ergens geen peil / pijl op kunnen trekken
In de penarie zitten
Perplex staan
In de piepzak zitten
De pijp aan Maarten geven
Naar de / het pijpen dansen
De pijp uit gaan
De pisang / de sigaar / de pineut zijn
Ze maken mij de pis niet lauw
Onder de plak zitten
De plank misslaan
Het is hier niet pluis
Bemoeienissen van Pluvius
Wat een poespas!
Aan mijn lijf geen polonaise
Polshoogte / poolshoogte nemen
Pootaan spelen
Op zijn poot spelen
De poppetjes van mijn ogen
Praten als Brugman
Ergens prat op gaan
Van de prins geen kwaad weten
Met iets op de proppen komen
Tot in de pruimentijd
Ergens een puntje aan kunnen zuigen
De puntjes op de i
Krijg de rambam
Nu zijn de rapen gaar
Een razende roeland
Niet voor rede / reden vatbaar
Een rib uit mijn lijf
Je (niet) laten ringeloren
Een robbertje vechten
Door roeien en ruiten gaan
Het roerend eens zijn
Geen rooie cent
Onder de roos
In de roos
Zo rot als een mispel
De hele santenkraam
Zich te sappel maken
In je sas zijn
Je schaapjes op het droge hebben
Over zijn eigen schaduw heen springen
De schellen vielen me van de ogen
Op het scherp / scherpst van de snede
Een scheve schaats rijden
Iets in je schild voeren
Zijn schepen achter zich verbranden
Een schip op het strand is een baken op zee
Schitteren door afwezigheid
Uit de school klappen
Op de schopstoel zitten
Schraalhans is keukenmeester
Voor schut staan
Sesam open u!
Ergens geen sikkepit van geloven
Met sint-juttemis
Je een slag in de rondte werken
Slag om de arm
Goed in de slappe was zitten
Uit je slof schieten
Om der wille van de smeer likt de kat de kandeleer
In de smiezen hebben
Een rare snijboon
Niet goed snik zijn
Dat zit wel snor
Soldaat maken
Het sop is de kool niet waard
Het spaans benauwd hebben
Spatsies maken
Spijkers op laag water zoeken
Spin / spil in het web
De / het spits afbijten
Spreekwoord, gezegde, zegswijze, uitdrukking
Spreekwoordenboeken
Op stang jagen
Te hard van stapel lopen
Steen en been klagen
Op stel en sprong
Een stem in het kapittel hebben
Stennis maken, trappen, schoppen
Stokpaardje
Op zijn strepen staan
Strijk-en-zet
Aan de strijkstok blijven hangen
Stront aan de knikker
Stuk in de kraag
Aan zijn stutten trekken
Iemand aan de tand voelen
Op je tandvlees lopen
Dat slaat als een tang op een varken
Tante Agaath-regeling / tanteagaathregeling
Op je tellen passen
Iemand uit zijn tent lokken
Te pas en te onpas
De tering naar de nering zetten
Als een tierelier
Als een tiet
De tijd baart rozen
Er is een tijd van komen en een tijd van gaan
Op til zijn
Tjokvol zitten
Van toeten noch blazen weten
Toitoitoi
Goed van de tongriem gesneden
In toom houden
Van de trap gevallen zijn
Tuig van de richel
Iemand om de tuin leiden
Iemand tuk hebben
Een uiltje knappen
Op de valreep
Vaste prik
Vechten tegen de bierkaai
Veeg teken
Veeg uit de pan
Verdomhoekje
Verkikkerd zijn
Op het vinkentouw zitten
Bij de vleet
Naar den vleze
Veel voeten in de aarde hebben
Voor het voetlicht / over het voetlicht
Voetstoots
Vurige kolen op iemands hoofd stapelen
Het vuur na aan de schenen leggen
Vuurproef
Iemand de wacht aanzeggen
In de wacht slepen
Van twee walletjes eten
Van wanten weten
De ware jakob
Wars van iets zijn
In de war zijn
Een wassen neus
Watertanden
Wat nu? zei Pichegru
Bij de weg blijven
Wendt of keert / went of keert
Weten wat voor vlees je in de kuip hebt
Dat is geen wet van Meden en Perzen
Als de wiedeweerga
In zijn wiek geschoten
Wie schetst mijn verbazing / wat schetst mijn verbazing
Iets aan de wilgen hangen
De wind eronder hebben
Dat zal hem geen windeieren leggen
Witte rook
Een wit voetje halen
Wit voor hebben
Door de wol geverfd
In zak en as zitten
De zak krijgen
Om zeep brengen
Zeperd
Van zessen klaar
In de zevende hemel zijn
Geen zier
Een zondagse steek houdt geen week
Er als een zoutpilaar bij staan
Zwaan kleef aan
Zwaar op de hand zijn
Zwanenzang
Zwarte sneeuw zien
Op zwart zaad zitten