Norme-en-waardeloos / normen-en-waardenloos

Wat is juist: norme-en-waardeloos of normen-en-waardenloos?

Normen-en-waardenloos ('zonder normen en waarden') klinkt verreweg het gewoonst, en verdient volgens het Witte Boekje alleen al daarom de voorkeur. Het wel of niet schrijven van de tussen-n is in het Witte Boekje een vrije kwestie waarbij elke taalgebruiker op zijn/haar taalgevoel kan afgaan, en in dit geval zullen veel mensen de vorm zonder tussen-n'en echt vreemd vinden. In norme-en-waardeloos dringt de betekenis 'heel slecht' zich op bij waardeloos, terwijl 'zonder waarden' bedoeld is.

Hoewel het Groene Boekje (2005) normen-en-waardenloos niet vermeldt, bleek na navraag bij de samensteller dat de tussen-n'en ook volgens het Groene Boekje op zijn plaats zijn in deze samenstelling. Dat is bijzonder, want volgens het Groene Boekje krijgen afleidingen op -loos nooit een tussen-n. Daarom is het ook bijvoorbeeld ideeëloos en sterreloos. Maar normen-en-waardenloos wordt als een uitzondering beschouwd: het meervoud normen-en-waarden wordt als onveranderlijke samenkoppeling gezien, en daardoor blijven de meervouds-n'en staan in normen-en-waardenloos. Dat geldt zowel voor de samenstellingen normen-en-waardendebat, normen-en-waardendicussie en normen-en-waardenstelsel als voor de afleidingen normen-en-waardenloos en normen-en-waardenloosheid.

Let op: als waardeloos(heid) en normeloos(heid) los voorkomen (dus niet als deel van normen-en-waardenloos(heid)), bent u volgens het Groene Boekje weer wél verplicht de tussen-n weg te laten, ook al bedoelt u 'zonder waarden' of 'zonder normen', bijvoorbeeld: 'De waardeloosheid van de jeugd wordt sterk overdreven' en 'Sommige mensen zijn bang voor een normeloze samenleving.' Volgens het Witte Boekje zijn waardenloos(heid) en normenloos(heid) in deze betekenissen prima mét tussen-n: 'De waardenloosheid van de jeugd wordt sterk overdreven' en 'Sommige mensen zijn bang voor een normenloze samenleving.'

Verwante adviezen

Trefwoorden

terug