Beste mensen,

Op de site boekmeter.nl vond ik onderstaande beschrijving van een boek:

“De kat van Toru Okada, die zijn baan heeft opgezegd en zijn tijd vult met koken, lezen, luisteren naar jazz en opera en bier drinken, is spoorloos. Zijn vrouw, die zich steeds afstandelijker gedraagt, wil de kat per se weer terugvinden.”

Aanvankelijk dacht ik werkelijk dat het verhaal ging over een kat die kookt, bier drinkt, leest, luistert naar jazz, enz. Pas nadat ik het stukje een paar keer gelezen had (vond het toch wat vreemd) begreep ik de ware intentie van de zin. Het moge duidelijk zijn dat dit mijn belangstelling voor het boek dramatisch deed afnemen, maar dat terzijde.

Is die eerste zin nu echt fout, of alleen maar verwarrend? Kan iemand daar een onderbouwde mening over geven?

De link naar de beschrijving van het boek:
http://www.boekmeter.nl/book/4300

Cryptopsy1979 - 25 april 2012 07:37 PM

Beste mensen,

Op de site boekmeter.nl vond ik onderstaande beschrijving van een boek:

“De kat van Toru Okada, die zijn baan heeft opgezegd en zijn tijd vult met koken, lezen, luisteren naar jazz en opera en bier drinken, is spoorloos. Zijn vrouw, die zich steeds afstandelijker gedraagt, wil de kat per se weer terugvinden.”

Aanvankelijk dacht ik werkelijk dat het verhaal ging over een kat die kookt, bier drinkt, leest, luistert naar jazz, enz. Pas nadat ik het stukje een paar keer gelezen had (vond het toch wat vreemd) begreep ik de ware intentie van de zin. Het moge duidelijk zijn dat dit mijn belangstelling voor het boek dramatisch deed afnemen, maar dat terzijde.

Is die eerste zin nu echt fout, of alleen maar verwarrend? Kan iemand daar een onderbouwde mening over geven?

De link naar de beschrijving van het boek:
http://www.boekmeter.nl/book/4300

Niet fout, en omdat de bijzin direkt achter de persoonsnaam staat is dat ook de eerste interpretatie die bij me opkomt. Zodra het woord baan valt is er geen twijfel meer. Het zou pas verrassend zijn als later blijkt dat het de kat is die al die menselijke dingen doet.

Desoxyribonucleinezuur - 26 april 2012 07:16 AM

Niet fout, en omdat de bijzin direkt achter de persoonsnaam staat is dat ook de eerste interpretatie die bij me opkomt. Zodra het woord baan valt is er geen twijfel meer. Het zou pas verrassend zijn als later blijkt dat het de kat is die al die menselijke dingen doet.

Mmh… Ik wil best geloven dat de zin niet fout is, maar de suggestie dat door de context de zin niet verwarrend is, deel ik niet. Neem de volgende zin:

“De auto van Toru Okada, die na jaren trouwe dienst reeds 100.000 km op de teller had staan, is spoorloos verdwenenen.”

Zou je eerste interpretatie nu zijn dat Toru Okada 100.000 km op de teller had staan, omdat de bijzin direct na de persoonsnaam staat?

Dan de volgende zin:

“De zoon van Toru Okada, die zijn baan heeft opgezegd en zijn tijd vult met koken, lezen, luisteren naar jazz en opera en bier drinken, is spoorloos.”

Is het in deze zin duidelijk wie zijn baan heeft opgezegd? Kan de bijzin niet verwijzen naar de zoon van Toru Okada, puur omdat deze direct naast de persoonsnaam staat? Als ik die zin normaal gesproken zou lezen, zou ik er vanuit gaan dat het om de zoon gaat. ‘De zoon van Toru Okada’ is immers onderwerp.

Ik ben nog niet overtuigd. Ik vraag me af of er een probleem ontstaat omdat ‘de kat van Toru Okada’ één zinsdeel is. Maar ik kan niet zeggen dat dat per se fout is(omdat ik het niet taalkundig kan onderbouwen). Bovendien zou het best kunnen dat die kat een baan had e.d., het is immers maar een verhaal. Verhalen over dieren die menselijke dingen doen zijn bepaald niet zeldzaam of ongebruikelijk…

Cryptopsy1979 - 26 april 2012 08:12 AM

Dan de volgende zin:

“De zoon van Toru Okada, die zijn baan heeft opgezegd en zijn tijd vult met koken, lezen, luisteren naar jazz en opera en bier drinken, is spoorloos.”

Grammaticaal is deze zin (en ook die met “De kat van ...”) gewoon correct. Het is nu eenmaal zo dat een zin soms ambigu kan zijn (op verschillende manieren geïnterpreteerd kan worden). Neem nu bijvoorbeeld ook (van een iets andere orde weliswaar):
“De wolf die het lam verslond, zag er vervaarlijk uit.” en “Het lam, dat de wolf verslond, was erg mak.”
Beide zinnen zijn grammaticaal correct, in beide gevallen bedoel ik dat het lam verslonden werd door de wolf en semantisch is dat ook het meest voor de hand liggende (normaal gesproken (“in het echt”) is het een wolf die een lam vangt en opeet, en niet andersom). Maar aangezien “die” en “dat” zowel eerste als ook vierde naamval kan zijn, kunnen beide zinnen ook zo geïnterpreteerd worden als dat de wolf verorberd werd door dat lam. Dat is nu eenmaal het manco van deze zinsconstructie.
Ik denk dat dat voor “de zoon/de kat van Toru Okada, die zijn baan heeft opgezegd” ook zo geldt. Welk van beide interpretaties de schrijver ook voor ogen heeft gehad, het is een correct Nederlandse zin. De bedoeling moet blijken uit de context. Ik persoonlijk trouwens, zou de zin “de zoon van Toru Okada, die zijn baan heeft opgezegd” zo op het eerste gezicht interpreteren als dat die zoon de baan heeft opgezegd (dus met “de zoon van Toru Okada” als één geheel waarvan “de zoon” de kern is), en als het duidelijk om een fabel of een (modern) sprookje ging, zou ik misschien datzelfde hebben gedaan met “De kat van Toru Okada, die zijn baan heeft opgezegd.”

Cryptopsy1979 - 26 april 2012 08:12 AM

Desoxyribonucleinezuur - 26 april 2012 07:16 AM

Niet fout, en omdat de bijzin direkt achter de persoonsnaam staat is dat ook de eerste interpretatie die bij me opkomt. Zodra het woord baan valt is er geen twijfel meer. Het zou pas verrassend zijn als later blijkt dat het de kat is die al die menselijke dingen doet.

Mmh… Ik wil best geloven dat de zin niet fout is, maar de suggestie dat door de context de zin niet verwarrend is, deel ik niet. Neem de volgende zin:

“De auto van Toru Okada, die na jaren trouwe dienst reeds 100.000 km op de teller had staan, is spoorloos verdwenenen.”

Zou je eerste interpretatie nu zijn dat Toru Okada 100.000 km op de teller had staan, omdat de bijzin direct na de persoonsnaam staat?

Dan de volgende zin:

“De zoon van Toru Okada, die zijn baan heeft opgezegd en zijn tijd vult met koken, lezen, luisteren naar jazz en opera en bier drinken, is spoorloos.”

Is het in deze zin duidelijk wie zijn baan heeft opgezegd? Kan de bijzin niet verwijzen naar de zoon van Toru Okada, puur omdat deze direct naast de persoonsnaam staat? Als ik die zin normaal gesproken zou lezen, zou ik er vanuit gaan dat het om de zoon gaat. ‘De zoon van Toru Okada’ is immers onderwerp.

Ik ben nog niet overtuigd. Ik vraag me af of er een probleem ontstaat omdat ‘de kat van Toru Okada’ één zinsdeel is. Maar ik kan niet zeggen dat dat per se fout is(omdat ik het niet taalkundig kan onderbouwen). Bovendien zou het best kunnen dat die kat een baan had e.d., het is immers maar een verhaal. Verhalen over dieren die menselijke dingen doen zijn bepaald niet zeldzaam of ongebruikelijk…

Bij de auto is er geen twijfel, want personen met kilometertellers heb je niet veel. Bij de laatste zin weet je het gewoon niet, maar het is nog steeds een korrekte zin.

Amperbroekie - 26 april 2012 12:03 PM

KNIP

Bedankt voor de toelichting. Ik ben overtuigd.